{"id":862,"date":"2026-10-04T18:52:02","date_gmt":"2026-10-04T18:52:02","guid":{"rendered":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/?p=862"},"modified":"2026-10-07T03:22:00","modified_gmt":"2026-10-07T03:22:00","slug":"chapter-11-reproduction-how-life-continues","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/","title":{"rendered":"*Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948"},"content":{"rendered":"<div id=\"pl-862\"  class=\"panel-layout\" ><div id=\"pg-862-0\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-862-0-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-862-0-0-0\" class=\"widget_text so-panel widget widget_custom_html panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"0\" ><div class=\"textwidget custom-html-widget\"><div id=\"CH11-INTRO\" style=\"max-width:860px;margin:12px auto;border:4px solid #6a1b9a;border-radius:14px;background:#f3e5f5;font-family:'Noto Sans Devanagari',Arial,sans-serif;overflow:hidden;\">\n<div style=\"background:#6a1b9a;padding:10px;text-align:center;\"><span style=\"background:#fff;color:#6a1b9a;padding:7px 20px;border-radius:20px;font-weight:bold;font-size:14px;\">Chapter 11 - Reproduction - \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u092a\u0930\u093f\u091a\u092f - \u0906\u092a\u0915\u0940 \u092b\u093e\u0907\u0932 \u0938\u0947 \u0936\u0941\u0926\u094d\u0927<\/span><\/div>\n\n<div style=\"padding:10px 12px;\">\n<div id=\"c11-1\" style=\"display:block;\"><div style=\"background:#b71c1c;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udd34 \u092d\u093e\u0917 1\/4 - \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #6a1b9a;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<div style=\"background:#ffebee;border-left:4px solid #b71c1c;padding:8px 10px;font-weight:bold;\">\u092a\u0947\u091c 208 - Chapter 11 Reproduction: How Life Continues<\/div>\n\u0906\u092a\u0928\u0947 \u0938\u0940\u0916\u093e \u0939\u0948 \u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u090f\u0915 \u0939\u0948 \u0935\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0939\u0930 \u091c\u0940\u0935 \u0915\u093e \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u093e\u0932 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 - \u091c\u0928\u094d\u092e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948, \u092a\u0930\u093f\u092a\u0915\u094d\u0935 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0905\u0902\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0930 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e:<\/b> \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u090f\u0915 \u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0915\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0923\u0940 \u0905\u092a\u0928\u0940 \u0939\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u0915\u0947 \u0928\u090f \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938 \u0924\u0930\u0939 \u092a\u0943\u0925\u094d\u0935\u0940 \u092a\u0930 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0905\u0938\u094d\u0924\u093f\u0924\u094d\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0928\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 - \u0906\u092e \u0915\u093e \u092a\u0947\u0921\u093c \u092c\u0942\u0922\u093c\u093e \u0939\u094b\u0915\u0930 \u092e\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0909\u0938\u0915\u0947 \u092c\u0940\u091c \u0928\u090f \u0906\u092e \u0915\u0947 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0917\u0924\u0947 \u0930\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u0917\u093e\u092f \u092c\u091b\u0921\u093c\u0947 \u0915\u094b, \u0915\u0941\u0924\u094d\u0924\u0947 \u092a\u093f\u0932\u094d\u0932\u0947 \u0915\u094b, \u092c\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940 \u092c\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u094b \u0914\u0930 \u092e\u0928\u0941\u0937\u094d\u092f \u092c\u091a\u094d\u091a\u094b\u0902 \u0915\u094b \u091c\u0928\u094d\u092e \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>\u0926\u094b \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947:<\/b><br>\n1. <b>\u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915<\/b> - \u091c\u0939\u093e\u0901 \u090f\u0915\u0932 \u091c\u0928\u0915 \u0938\u0902\u0924\u093e\u0928 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0932\u0917\u092d\u0917 \u091c\u0928\u0915 \u0915\u0940 \u0938\u091f\u0940\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902 - \u091c\u0948\u0938\u0947 \u092c\u0948\u0915\u094d\u091f\u0940\u0930\u093f\u092f\u093e \u0905\u092e\u0940\u092c\u093e \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u0938\u094d\u092a\u0902\u091c\u0964<br>\n2. <b>\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915<\/b> - \u091c\u0939\u093e\u0901 \u0938\u0902\u0924\u093e\u0928 \u0926\u094b \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u0923 \u0935\u093f\u0930\u093e\u0938\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0947\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e \u092f\u0939 \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u0923 \u092e\u093e\u0924\u093e-\u092a\u093f\u0924\u093e \u0914\u0930 \u0909\u0928\u0915\u0947 \u092c\u091a\u094d\u091a\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u091b\u094b\u091f\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094b\u0902 \u0915\u094b \u091c\u0928\u094d\u092e \u0926\u0947 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0915\u0908 \u092a\u0940\u0922\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u092e\u093e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0910\u0938\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0930 \u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u0926\u0932\u0924\u0947 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0915\u092d\u0940-\u0915\u092d\u0940 \u0928\u090f \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092d\u0940 \u091c\u0928\u094d\u092e \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br><br>\n\n<div style=\"background:#fff9c4;border:2px solid #fbc02d;padding:8px;border-radius:8px;\">\n<b>Think It Over \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928:<\/b><br>\n- \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928 \u092b\u0938\u0932 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092f\u093e \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0947 \u0924\u0930\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0915\u092c \u092a\u0938\u0902\u0926 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948?<br>\n- \u0906\u092a\u0915\u094b \u0915\u094d\u092f\u093e \u0932\u0917\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0927\u093f\u0915\u093e\u0902\u0936 \u091c\u091f\u093f\u0932 \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930 \u0914\u0930 \u092b\u0942\u0932 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u092c\u0915\u093f \u0915\u0908 \u0938\u0930\u0932 \u091c\u0940\u0935 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u0914\u0930 \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?\n<\/div><br>\n\n<b>11.1 \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928:<\/b> \u0915\u0908 \u090f\u0915\u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u0940\u092f \u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u092c\u0948\u0915\u094d\u091f\u0940\u0930\u093f\u092f\u093e \u0905\u092e\u0940\u092c\u093e \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u0914\u0930 \u0938\u0930\u0932 \u092c\u0939\u0941\u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u0940\u092f \u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 (\u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u0938\u094d\u092a\u0902\u091c) \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0947\u0916\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0915\u0908 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940\u0964 \u0906\u092a\u0928\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0915\u0915\u094d\u0937\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u092a\u0922\u093c\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br>\n\u0915\u0908 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926\u093e \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0928\u090f \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930 \u0914\u0930 \u091c\u0921\u093c\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0915\u093e\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u092e\u093e\u0902\u0938\u0932 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0917\u0924 \u0924\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0906\u0932\u0942 \u0905\u0926\u0930\u0915 \u092c\u093f\u0928\u093e \u092c\u0940\u091c \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u093f\u090f \u0928\u090f \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0928\u093f\u0915\u093e\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092e\u0928\u0940 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0902\u091f \u0924\u0928\u093e, \u0917\u0928\u094d\u0928\u093e \u0924\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0928\u090f \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0917 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948, Bryophyllum Fig 11.1 \u092a\u0924\u094d\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b \u0905\u0902\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u090f \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0947 \u0938\u092d\u0940 \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0915\u0947 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0905\u0930\u094d\u0925 \u0939\u0948 \u0928\u090f \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0935\u0928\u0938\u094d\u092a\u0924\u093f \u092d\u093e\u0917\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092f\u093e\u0928\u0940 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u0947 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0947 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0940 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u092c\u093e\u0924 \u092f\u0939 \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u090f\u0915 \u091c\u0928\u0915 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u092a\u0948\u0926\u093e \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"c11-2\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#1565c0;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udd35 \u092d\u093e\u0917 2\/4 - \u0915\u0943\u0937\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #6a1b9a;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>11.1.1 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0915\u0943\u0937\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0915 \u0939\u0948? - \u092a\u0947\u091c 209<\/b><br>\n\u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u094b \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u092c\u093e\u0917\u0935\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0928\u0947 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0909\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u0908 \u0924\u0930\u0940\u0915\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0932\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 \u0914\u0930 \u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0947 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0915\u0941\u0936\u0932\u0924\u093e \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0915\u0943\u0937\u093f \u0914\u0930 \u092c\u093e\u0917\u0935\u093e\u0928\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0925\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u092b\u0940 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0910\u0938\u0947 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947 \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0948\u092e\u093e\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0935\u093e\u0902\u091b\u0928\u0940\u092f \u092b\u0938\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0915\u094d\u0937\u092e \u092c\u0928\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>\u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f 11.1 - \u0906\u0907\u090f \u0916\u094b\u091c\u0947\u0902:<\/b> \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0938\u094d\u0915\u0942\u0932 \u0917\u093e\u0930\u094d\u0921\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092e\u093e\u0932\u0940 \u092f\u093e \u0916\u0947\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u093e\u0924\u091a\u0940\u0924 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964 \u0909\u0928\u0915\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0905\u092a\u0928\u093e\u0908 \u0917\u0908 \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0932\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0940 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0905\u0935\u0932\u094b\u0915\u0928 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>Cutting \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 - Fig 11.2:<\/b><br>\n1. \u0915\u094d\u092f\u093e \u092e\u093e\u0932\u0940 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u092f\u093e \u092c\u093e\u0917\u0935\u093e\u0928 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u0947 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0947 \u092e\u094c\u0938\u092e \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0924\u093f\u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0936\u093e\u0916\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0915\u093e\u091f\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902? (\u0905\u0932\u0917-\u0905\u0932\u0917 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0932\u0917-\u0905\u0932\u0917 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0947 \u092e\u094c\u0938\u092e \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902)\u0964<br>\n2. \u0928\u090f \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0909\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0938\u0947 \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0926\u0947\u0916\u0947\u0902\u0964 \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0940 \u0914\u0938\u0924 \u0932\u0902\u092c\u093e\u0908 \u0928\u094b\u091f \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964 \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u092a\u0930 \u0928\u094b\u0921\u094d\u0938 \u0914\u0930 \u0907\u0902\u091f\u0930\u0928\u094b\u0921\u094d\u0938 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0917\u093f\u0928\u0947\u0902\u0964<br>\n2. \u0938\u0941\u092c\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u094b\u092a\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091f\u0939\u0928\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0907\u0915\u091f\u094d\u0920\u093e \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964<br>\n3. \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u091a\u0932\u0947 \u0906\u0927\u0947 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u0947 \u0938\u0947 \u092a\u0924\u094d\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0939\u091f\u093e \u0926\u0947\u0902\u0964<br>\n4. \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u094b \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0916\u093e\u0926 \u092e\u093f\u0932\u093e\u0915\u0930 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0915\u0940 \u0938\u0924\u0939 \u0938\u0947 \u0932\u0917\u092d\u0917 45-60\u00b0 \u0915\u094b\u0923 \u092a\u0930 \u0932\u0917\u092d\u0917 \u0906\u0927\u0940 \u0932\u0902\u092c\u093e\u0908 \u0924\u0915 \u0921\u093e\u0932\u0947\u0902 Fig 11.2\u0964<br>\n5. \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0926\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u0926\u0947\u0916\u0947\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>Grafting \u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917 - Fig 11.3 \u092a\u0947\u091c 210:<\/b><br>\n1. \u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u091c\u0921\u093c \u0935\u093e\u0932\u093e \u092a\u094c\u0927\u093e \u0932\u0947\u0902 \u092a\u094c\u0927\u093e A (\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u091c\u0902\u0917\u0932\u0940 \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c \u0915\u093f\u0938\u094d\u092e) Fig 11.3a \u0914\u0930 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0940 \u0915\u093f\u0938\u094d\u092e\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 B \u0938\u0947 \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u0924\u0928\u0947 \u0915\u093e \u091f\u0941\u0915\u0921\u093c\u093e (\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u092a\u0940\u0932\u093e \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c \u0914\u0930\/\u092f\u093e \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c\u0940 \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c) Fig 11.3c d\u0964<br>\n2. \u092a\u094c\u0927\u093e A \u0915\u0940 \u091f\u0939\u0928\u0940 \u092a\u0930 \u0918\u093e\u0935 \u092f\u093e \u091a\u0940\u0930\u093e \u092c\u0928\u093e\u090f\u0901 Fig 11.3b\u0964<br>\n3. \u092a\u094c\u0927\u093e B \u0915\u0947 \u0924\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u094b \u092a\u094c\u0927\u093e A \u0915\u0947 \u0924\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u091a\u0940\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0921\u093e\u0932\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u092b\u093f\u091f \u0915\u0930\u0947\u0902 Fig 11.3e\u0964<br>\n4. \u0918\u093e\u0935 \u0915\u094b \u0930\u0942\u0908 \u0915\u0947 \u0915\u092a\u0921\u093c\u0947 \u0938\u0947 \u092f\u093e \u092b\u093f\u0932\u094d\u092e \u0932\u092a\u0947\u091f \u0915\u0930 \u0915\u0940\u091f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u093e\u090f\u0901 \u091c\u092c \u0924\u0915 \u0920\u0940\u0915 \u0928 \u0939\u094b \u091c\u093e\u090f Fig 11.3f\u0964 \u092a\u094c\u0927\u093e A \u0915\u0940 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0936\u093e\u0916\u093e\u090f\u0901 \u0915\u093e\u091f \u0926\u0947\u0902\u0964<br>\n5. \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0926\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u092a\u094c\u0927\u093e A \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u092a\u094c\u0927\u093e B \u0915\u0940 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0926\u0947\u0916\u0947\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>Layering \u0932\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 - Fig 11.4:<\/b><br>\n1. \u0932\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u0947\u0921\u093c \u092f\u093e \u091d\u093e\u0921\u093c\u0940 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0928\u0940\u0902\u092c\u0942 \u0915\u0940 \u0932\u091a\u0940\u0932\u0940 \u092a\u0924\u0932\u0940 \u091f\u0939\u0928\u0940 \u091a\u0941\u0928\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u091f\u0939\u0928\u0940 \u0915\u0947 \u092e\u0927\u094d\u092f \u092d\u093e\u0917 \u0915\u094b \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0915\u0940 \u0938\u0924\u0939 \u0915\u0947 \u0928\u0940\u091a\u0947 \u0926\u092c\u093e \u0926\u0947\u0902 Fig 11.4\u0964<br>\n2. \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0926\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u092c\u0940 \u091f\u0939\u0928\u0940 \u092a\u0930 \u0928\u0908 \u092a\u0924\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0926\u0947\u0916\u0947\u0902\u0964<br>\n3. 10-15 \u0926\u093f\u0928\u094b\u0902 \u092c\u093e\u0926 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u092c\u0940 \u091f\u0939\u0928\u0940 \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u0938\u0947 \u091c\u0921\u093c\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0902\u0917\u0940\u0964<br>\n4. \u091c\u0921\u093c\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u091f\u0939\u0928\u0940 \u0915\u094b \u092e\u0942\u0932 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0938\u0947 \u0915\u093e\u091f \u0926\u0947\u0902 \u0924\u093e\u0915\u093f \u0935\u0939 \u0928\u090f \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964<br>\n\u092f\u0947 \u0915\u0941\u091b \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0947 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u093f\u0928\u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0915\u093f\u0938\u094d\u092e\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"c11-3\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#2e7d32;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udfe2 \u092d\u093e\u0917 3\/4 - \u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930 \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #6a1b9a;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<div style=\"background:#e8f5e9;border-left:4px solid #2e7d32;padding:8px 10px;font-weight:bold;\">\u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930 \u0928\u0947 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u0930\u093e\u0902\u0924\u093f - \u092a\u0947\u091c 210 Fig 11.5<\/div>\n\u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915 \u0938\u0947 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0928\u0947 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0925\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u0930\u093e\u0902\u0924\u093f \u0932\u093e \u0926\u0940 \u0939\u0948 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0915\u0947\u0932\u093e \u0916\u0947\u0924\u0940 \u092e\u0947\u0902\u0964 \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0905\u092c \u0915\u0908 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0936\u0942\u091f \u091f\u093f\u092a (\u090f\u092a\u093f\u0915\u0932 \u092e\u0947\u0930\u093f\u0938\u094d\u091f\u0947\u092e) \u0938\u0947 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0948\u092e\u093e\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u093f\u0924 \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b \u0935\u093e\u092f\u0930\u0938 \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u093f\u0924 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0916\u0924\u094d\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0909\u091a\u094d\u091a \u092a\u0948\u0926\u093e\u0935\u093e\u0930 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0939 \u092d\u0940 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u093e \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0939\u0948\u0964<br>\n\u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0915\u0943\u0937\u093f \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 KVKs \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0915\u0943\u0937\u093f \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 \u092a\u0930\u093f\u0937\u0926 ICAR \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0906\u0927\u0941\u0928\u093f\u0915 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0938\u093e\u092f\u093f\u0915 \u0915\u094c\u0936\u0932 \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0905\u0928\u0941\u092e\u0924\u093f \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b \u0909\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0909\u092a\u091c \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092b\u0932 \u0909\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0915\u0947\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0940\u0916\u0915\u0930 \u0906\u092f \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>\u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 - \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f 11.2 \u092a\u0947\u091c 211 Fig 11.6:<\/b><br>\n20 mL \u091a\u0940\u0928\u0940 \u0918\u094b\u0932 (1g 10mL \u092e\u0947\u0902) \u092a\u0930\u0916\u0928\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902, \u091a\u0941\u091f\u0915\u0940 \u092d\u0930 \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u0915\u0923 \u0921\u093e\u0932\u0947\u0902 \u0930\u0942\u0908 \u092a\u094d\u0932\u0917 \u0932\u0917\u093e\u090f\u0901 \u0917\u0930\u094d\u092e \u091c\u0917\u0939 1-2 \u0918\u0902\u091f\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0915\u093e\u0901\u091a \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0932\u093e\u0907\u0921 \u092a\u0930 \u092c\u0942\u0902\u0926 \u0915\u0935\u0930\u0938\u094d\u0932\u093f\u092a \u0932\u0917\u093e\u090f\u0901 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e\u0926\u0930\u094d\u0936\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0947\u0916\u0947\u0902 - \u0915\u094d\u092f\u093e \u0906\u092a \u091b\u094b\u091f\u0947 \u0917\u094b\u0932 \u0909\u092d\u093e\u0930 (\u092e\u0941\u0915\u0941\u0932) \u091c\u0928\u0915 \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0928\u093f\u0915\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0926\u0947\u0916\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 Fig 11.6? \u0915\u094d\u092f\u093e \u092f\u0947 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u090f\u0901 \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u093f \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u0926\u094b\u0939\u0930\u093e \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948?<br><br>\n\n<b>\u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 - Fig 11.7 \u092a\u0947\u091c 211:<\/b><br>\n\u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u091c\u0948\u0938\u0947 \u092c\u0939\u0941\u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u0940\u092f \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0928\u0915 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092a\u0930 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092a\u0930 \u092c\u093e\u0930-\u092c\u093e\u0930 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0938\u0947 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932 \u0928\u093e\u092e\u0915 \u091b\u094b\u091f\u093e \u0909\u092d\u093e\u0930 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 Fig 11.7\u0964 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932 \u092c\u0921\u093c\u093e \u0939\u094b\u0915\u0930 \u091c\u0928\u0915 \u0938\u0947 \u0905\u0932\u0917 \u0938\u094d\u0935\u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0932\u0917\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u094b \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u090f\u0915 \u0939\u0940 \u0938\u092e\u092f \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0928\u0915 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092a\u0930 \u0915\u0908 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932 \u0909\u0917\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0926\u0947\u0916\u0947 \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>\u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 - \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 - \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f 11.3 \u092a\u0947\u091c 211-212 Fig 11.8:<\/b><br>\n\u0930\u094b\u091f\u0940 \u092f\u093e \u0930\u094b\u091f\u0940 \u0915\u093e \u091f\u0941\u0915\u0921\u093c\u093e \u0939\u0932\u094d\u0915\u093e \u0928\u092e \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0915\u0941\u091b \u092c\u0942\u0902\u0926 \u092a\u093e\u0928\u0940, \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u092c\u0949\u0915\u094d\u0938 \u092f\u093e \u0938\u094d\u091f\u0940\u0932 \u0921\u092c\u094d\u092c\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u092e \u0915\u0915\u094d\u0937 \u092c\u0928\u093e\u090f\u0901 \u0930\u0942\u0908 \u0915\u0940 \u092a\u0924\u0932\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u092a\u0947\u092a\u0930 \u0909\u092c\u0932\u0947 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u0928\u092e \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0930\u094b\u091f\u0940 \u0928\u092e \u0930\u0942\u0908 \u092a\u0930 \u0930\u0916\u0947\u0902 \u0917\u0930\u094d\u092e \u0905\u0902\u0927\u0947\u0930\u0940 \u091c\u0917\u0939 3 \u0926\u093f\u0928 \u092c\u093e\u0926 \u0906\u0935\u0930\u094d\u0927\u0915 \u0932\u0947\u0902\u0938 \u0938\u0947 \u0926\u0947\u0916\u0947\u0902 - \u0915\u094d\u092f\u093e \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0926\u0947\u0916\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902? Fig 11.8a \u0930\u093e\u0907\u091c\u094b\u092a\u0938 Sac Spores, Fig 11.8b \u090f\u0938\u094d\u092a\u0930\u091c\u093f\u0932\u0938 Hyphae\u0964<br>\n\u0928\u092e \u0915\u0915\u094d\u0937 \u0917\u0930\u094d\u092e (25-35\u00b0C) \u0930\u0916\u093e \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0939\u0935\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926 \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0930\u094b\u091f\u0940 \u092a\u0930 \u092c\u0922\u093c\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0917\u0930\u094d\u092e\u0940 \u0928\u092e\u0940 \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964 \u0915\u092e \u0924\u093e\u092a\u092e\u093e\u0928 \u0927\u0940\u092e\u093e \u092f\u093e \u0930\u094b\u0915 \u0926\u0947\u0924\u093e\u0964 \u0907\u0938\u0940\u0932\u093f\u090f \u0928\u093e\u0936\u0935\u093e\u0928 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u094b \u0930\u0947\u092b\u094d\u0930\u093f\u091c\u0930\u0947\u091f \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0930\u0947\u092b\u094d\u0930\u093f\u091c\u0930\u0947\u091f\u0930 \u0906\u092e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0938\u0947 100 \u0938\u093e\u0932 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0924\u093e\u091c\u093e \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0947\u0935\u0932 1-2 \u0926\u093f\u0928 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0925\u093e\u0964 \u0930\u0947\u092b\u094d\u0930\u093f\u091c\u0930\u0947\u0936\u0928 (\u0921\u0940\u092a \u092b\u094d\u0930\u0940\u091c\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0939\u093f\u0924) \u0928\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0906\u0926\u0924\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u0930\u093e\u0902\u0924\u093f \u0932\u093e \u0926\u0940 \u0938\u093e\u0932 \u092d\u0930 \u092b\u0932 \u0938\u092c\u094d\u091c\u0940 \u0921\u0947\u092f\u0930\u0940 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u0924\u093e \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u092c\u0948\u0915\u094d\u091f\u0940\u0930\u093f\u092f\u093e \u0938\u0947 \u0916\u0930\u093e\u092c \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u093e\u0935\u0964<br><br>\n\n<b>Threads of Curiosity:<\/b> \u0915\u094d\u092f\u093e \u0906\u092a \u0917\u094b\u0932 \u0925\u0948\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u091f\u093f\u092a \u092a\u0930 \u0927\u093e\u0917\u0947 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e\u090f\u0901 \u0926\u0947\u0916\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902? \u0915\u094d\u092f\u093e \u0925\u0948\u0932\u0940 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0926\u0930 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u0917\u094b\u0932 \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e (\u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941) \u092d\u0940 \u0926\u0947\u0916\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902? \u0924\u093e\u091c\u093e \u0930\u094b\u091f\u0940 \u092a\u0930 \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u0915\u0939\u093e\u0901 \u0938\u0947 \u0906\u0908? \u0924\u093e\u091c\u093e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0925\u0940\u0964 \u0906\u092a\u0928\u0947 \u0938\u0921\u093c\u0947 \u092b\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u092f\u093e \u0916\u093e\u0926 \u092c\u0928\u093e\u0924\u0947 \u0938\u092e\u092f \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u0909\u0917\u0924\u0947 \u0926\u0947\u0916\u093e \u0939\u094b\u0917\u093e - \u092f\u0947 \u0939\u0935\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0909\u0917\u0947\u0964 \u0930\u094b\u091f\u0940 \u092a\u0930 \u092d\u0940 \u0939\u0935\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0938\u0947 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0928\u092e \u0930\u094b\u091f\u0940 \u092a\u0930 \u091c\u092e\u0947 \u0914\u0930 \u0924\u0947\u091c\u0940 \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0925\u0948\u0932\u0940 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e Fig 11.8a \u092e\u0947\u0902 \u092f\u093e \u0932\u0902\u092c\u0940 \u0915\u0935\u0915 \u0939\u093e\u0907\u092b\u0940 \u0915\u0940 \u092b\u0942\u0932\u0940 \u0939\u0941\u0908 \u092a\u0941\u091f\u093f\u0915\u093e \u092a\u0930 \u092c\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 Fig 11.8b\u0964 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u092d\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 (\u090f\u0915 \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u0915\u0949\u0932\u094b\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902) \u092a\u0948\u0926\u093e \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0939\u0932\u094d\u0915\u0947 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u090f\u0915\u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u0940\u092f \u0914\u0930 \u0939\u0935\u093e \u0927\u093e\u0930\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0906\u0938\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u0924\u0948\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0928\u092e\u0940 \u0914\u0930 \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0924\u0940\u0915\u094d\u0937\u093e \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0932\u094d\u0926\u0940 \u0928\u090f \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"c11-4\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#4a148c;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udfe3 \u092d\u093e\u0917 4\/4 - \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #6a1b9a;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>\u0905\u092c \u0924\u0915 \u0915\u0947 \u0938\u092d\u0940 \u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0947 \u092a\u0940\u091b\u0947 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 Mitosis - \u092a\u0947\u091c 212:<\/b><br>\n\u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u090f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u093e \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0926\u094b \u092a\u0941\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u090f\u0901 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0928\u0915 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0915\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u0935\u091c\u0939 \u0938\u0947 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0938\u0902\u0924\u093e\u0928 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u091c\u0928\u0915 \u0915\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u0915\u0939\u0932\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0935\u093f\u0927\u093f \u0924\u0947\u091c \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0905\u092a\u0928\u0940 \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u091c\u0932\u094d\u0926\u0940 \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0916\u093e\u0938\u0915\u0930 \u091c\u092c \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923\u0940\u092f \u092a\u0930\u093f\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932 \u0939\u094b\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>11.2 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 - \u092a\u0947\u091c 212:<\/b><br>\n\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u090f \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b \u091c\u0928\u0915 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0915\u093e \u092e\u0924\u0932\u092c \u0939\u0948 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u091c\u0928\u0915 \u0938\u0902\u0924\u093e\u0928 \u0915\u0940 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0938\u093e\u092e\u0917\u094d\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0939\u093e\u0932\u093e\u0901\u0915\u093f \u092f\u0926\u093f \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u092a\u0940\u0922\u093c\u0940 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u091c\u0928\u0915\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092a\u0942\u0930\u093e \u0938\u0947\u091f \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0947 \u0924\u094b \u0939\u0930 \u092a\u0940\u0922\u093c\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0926\u094b\u0917\u0941\u0928\u0940 \u0939\u094b \u091c\u093e\u090f\u0917\u0940\u0964 \u0907\u0938 \u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e \u0915\u094b \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0939\u0932 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 Meiosis \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<div style=\"background:#f3e5f5;border:3px solid #6a1b9a;padding:10px;border-radius:10px;text-align:center;font-weight:bold;\">\nBridging Science and Society<br>\n\u0930\u094b\u091f\u0940 \u092a\u0930 \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u0905\u092a\u094d\u0930\u093f\u092f \u0932\u0917 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0915\u0935\u0915 \u0938\u092e\u093e\u091c \u0915\u094b \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0932\u093e\u092d \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0915\u0935\u0915 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0938\u0947 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0924\u0947\u091c\u0940 \u0938\u0947 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u0915\u091a\u0930\u0947 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0928\u0937\u094d\u091f \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0915\u0935\u0915 \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u0915\u091a\u0930\u0947 \u0938\u0947 \u092d\u093e\u0930\u0940 \u0927\u093e\u0924\u0941\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0939\u091f\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0915\u0908 \u090f\u0902\u091f\u0940\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938 \u0915\u0935\u0915 \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 (\u092a\u0947\u0928\u093f\u0938\u093f\u0932\u093f\u0928 \u0914\u0930 \u090f\u092e\u094b\u0915\u094d\u0938\u093f\u0938\u093f\u0932\u093f\u0928) \u092c\u0948\u0915\u094d\u091f\u0940\u0930\u093f\u092f\u093e \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u0923 \u0938\u0947 \u0905\u0928\u0917\u093f\u0928\u0924 \u091c\u093e\u0928\u0947\u0902 \u092c\u091a\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0906\u092a \u0915\u094b\u0908 \u0915\u0935\u0915 \u091c\u093e\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0915\u094b \u0928\u0937\u094d\u091f \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948?\n<\/div><br>\n\n<div style=\"background:#fff9c4;border:3px solid #fbc02d;padding:10px;border-radius:10px;text-align:center;font-weight:bold;\">\n\u2705 Chapter 11 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u092a\u0930\u093f\u091a\u092f \u0916\u0924\u094d\u092e - \u0906\u092a\u0915\u0940 \u092b\u093e\u0907\u0932 \u092a\u0947\u091c 208-212 \u0938\u0947 \u0936\u0941\u0926\u094d\u0927<br>\n\u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e, 2 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947 \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u0923 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u0928, \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0906\u0932\u0942 \u0905\u0926\u0930\u0915 \u092e\u0928\u0940 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0902\u091f \u0917\u0928\u094d\u0928\u093e \u092c\u094d\u0930\u093e\u092f\u094b\u092b\u093f\u0932\u092e, \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 45-60\u00b0 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917 \u091c\u0902\u0917\u0932\u0940 \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c \u092a\u0940\u0932\u093e \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c \u0932\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 \u0928\u0940\u0902\u092c\u0942 10-15 \u0926\u093f\u0928 \u091c\u0921\u093c, \u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930 \u0915\u0947\u0932\u093e \u0936\u0942\u091f \u091f\u093f\u092a \u0935\u093e\u092f\u0930\u0938 \u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0909\u092a\u091c KVK ICAR, \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 Fig11.6, \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 Fig11.7, \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0930\u093e\u0907\u091c\u094b\u092a\u0938 \u090f\u0938\u094d\u092a\u0930\u091c\u093f\u0932\u0938 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0939\u0935\u093e \u092e\u0947\u0902, \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 2 \u092a\u0941\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u0924\u0947\u091c \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940, \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 2 \u091c\u0928\u0915 \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0938\u0947 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0906\u0927\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0924\u094b \u0926\u094b\u0917\u0941\u0928\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e<br>\n\u0905\u0917\u0932\u093e \u092d\u093e\u0917 \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924 \u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u092c\u0928\u093e\u090a\u0901 \u0938\u0930?\n<\/div>\n\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n<div style=\"background:#6a1b9a;padding:12px;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center;\">\n<button type=\"button\" id=\"c11p\" style=\"background:#ffcc00;color:#000;border:3px solid #fff;border-radius:30px;padding:10px 22px;font-weight:bold;cursor:pointer;min-width:100px;\">&larr; \u092a\u0940\u091b\u0947<\/button>\n<span id=\"c11i\" style=\"background:#fff;color:#6a1b9a;padding:8px 20px;border-radius:20px;font-weight:bold;\">1 \/ 4<\/span>\n<button type=\"button\" id=\"c11n\" style=\"background:#00e676;color:#000;border:3px solid #fff;border-radius:30px;padding:10px 22px;font-weight:bold;cursor:pointer;min-width:100px;\">\u0906\u0917\u0947 &rarr;<\/button>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<script>\n(function(){\nvar c=1,t=4;\nfunction s(n){\nfor(var i=1;i<=t;i++){\nvar el=document.getElementById('c11-'+i);\nif(el)el.style.display=(i===n?'block':'none');\n}\ndocument.getElementById('c11i').textContent=n+' \/ '+t;\nc=n;\n}\ndocument.getElementById('c11n').onclick=function(){var n=c+1;if(n>t)n=1;s(n);};\ndocument.getElementById('c11p').onclick=function(){var n=c-1;if(n<1)n=t;s(n);};\n})();\n<\/script><\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-862-1\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-862-1-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-862-1-0-0\" class=\"widget_text so-panel widget widget_custom_html panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"1\" ><div class=\"textwidget custom-html-widget\"><div id=\"CH11-DEF\" style=\"max-width:860px;margin:12px auto;border:4px solid #6a1b9a;border-radius:14px;background:#f3e5f5;font-family:'Noto Sans Devanagari',Arial,sans-serif;overflow:hidden;\">\n<div style=\"background:#6a1b9a;padding:10px;text-align:center;\"><span style=\"background:#fff;color:#6a1b9a;padding:7px 20px;border-radius:20px;font-weight:bold;font-size:14px;\">Chapter 11 - \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924 \u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 - \u092a\u0947\u091c 213-224 \u0936\u0941\u0926\u094d\u0927<\/span><\/div>\n\n<div style=\"padding:10px 12px;\">\n<div id=\"d11-1\" style=\"display:block;\"><div style=\"background:#b71c1c;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udd34 \u092d\u093e\u0917 1\/6 - \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #6a1b9a;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<div style=\"background:#ffebee;border-left:4px solid #b71c1c;padding:8px 10px;font-weight:bold;\">11.2.1 \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0915\u0948\u0938\u0947 \u092c\u0928\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948? - \u092a\u0947\u091c 213<\/div>\n\n<b>\u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e: \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930:<\/b> \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0915\u0947 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u0927\u093e\u0917\u0947 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e\u090f\u0901 \u091c\u094b \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0939\u0930 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e - \u092e\u0928\u0941\u0937\u094d\u092f \u092e\u0947\u0902 23 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0940 = 46 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930, \u0939\u0930 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915-\u090f\u0915 \u0905\u0932\u0917-\u0905\u0932\u0917 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0938\u0947\u0964<br><br>\n\n<b>\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924: \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 Meiosis:<\/b> \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u093e \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u091c\u094b \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u092c\u0928\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u091c\u0928\u0915 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0926\u094d\u0935\u093f\u0917\u0941\u0923\u093f\u0924 Diploid \u092e\u0947\u0902 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0906\u0927\u0940 \u0905\u0917\u0941\u0923\u093f\u0924 Haploid \u092a\u0941\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 - \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0905\u0917\u0941\u0923\u093f\u0924 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u090f\u0901 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f - \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0915\u0939\u0932\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u091c\u0902\u0924\u0941 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0930 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092e\u093e\u0926\u093e \u0905\u0902\u0921\u093e\u0923\u0941\u0964 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0915\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0930 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0914\u0930 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0926\u093e \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0930 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0940 \u0915\u0947 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0905\u0932\u0917 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0924\u093e\u0915\u093f \u0939\u0930 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0915\u094b \u0939\u0930 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0947 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u090f\u0915 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u092e\u093f\u0932\u0947\u0964 \u0907\u0938\u0915\u093e \u092e\u0924\u0932\u092c \u0939\u0930 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u092e\u0947\u0902 23 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930, \u0939\u0930 \u090f\u0915 \u0915\u0908 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0932\u093f\u090f\u0964<br><br>\n\n<b>\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930: \u0915\u093f\u0924\u0928\u0947 \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0938\u0902\u092d\u0935?<\/b><br>\n\u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f 11.4 Fig 11.9 - \u0924\u0940\u0928 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0940 \u092e\u094b\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923:<br>\nPair1 \u0939\u0930\u093e - \u0939\u0932\u094d\u0915\u093e \u0939\u0930\u093e \u0938\u0941\u0928\u0939\u0930\u0947 \u092c\u093e\u0932 \u0917\u0939\u0930\u093e \u0939\u0930\u093e \u0915\u093e\u0932\u0947 \u092c\u093e\u0932 \u0915\u094d\u0930\u094b\u092e\u094b\u0938\u094b\u092e 1<br>\nPair2 \u0928\u0940\u0932\u093e - \u0939\u0932\u094d\u0915\u093e \u0928\u0940\u0932\u093e \u0938\u0940\u0927\u0947 \u092c\u093e\u0932 \u0917\u0939\u0930\u093e \u0928\u0940\u0932\u093e \u0918\u0941\u0902\u0918\u0930\u093e\u0932\u0947 \u092c\u093e\u0932 \u0915\u094d\u0930\u094b\u092e\u094b\u0938\u094b\u092e 2<br>\nPair3 \u0932\u093e\u0932 - \u0939\u0932\u094d\u0915\u093e \u0932\u093e\u0932 \u092d\u0942\u0930\u0940 \u0906\u0901\u0916 \u0917\u0939\u0930\u093e \u0932\u093e\u0932 \u0915\u093e\u0932\u0940 \u0906\u0901\u0916 \u0915\u094d\u0930\u094b\u092e\u094b\u0938\u094b\u092e 3<br>\n\u0939\u0930 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0947 \u090f\u0915 \u092e\u094b\u0924\u0940 \u092f\u093e\u0926\u0943\u091a\u094d\u091b\u093f\u0915 \u091a\u0941\u0928\u0947\u0902 - \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0932\u093f\u0916\u0947\u0902 \u0939\u0932\u094d\u0915\u093e \u0939\u0930\u093e \u0939\u0932\u094d\u0915\u093e \u0928\u0940\u0932\u093e \u0939\u0932\u094d\u0915\u093e \u0932\u093e\u0932\u0964<br>\n3 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0947 8 \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0938\u0902\u092d\u0935 = 2\u00b3<br>\n<b>\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924: 23 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0947 2\u00b2\u00b3 = 83,88,608 \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0938\u0902\u092d\u0935 - \u0939\u0930 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0905\u0932\u0917!<\/b><br>\n\u092f\u0939 \u092f\u093e\u0926\u0943\u091a\u094d\u091b\u093f\u0915 \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u0923 \u0915\u0908 \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092e\u093e\u0924\u093e-\u092a\u093f\u0924\u093e \u0914\u0930 \u092d\u093e\u0908-\u092c\u0939\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0905\u0932\u0917 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0939\u092e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0939\u0930 \u090f\u0915 \u0915\u094b \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0905\u0928\u0942\u0920\u093e \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u092e\u093f\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093f\u0928\u094d\u0928\u0924\u093e \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u091c\u094b \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f \u0915\u0947 \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948\u0964 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0915\u0941\u091b \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u0926\u0932\u0924\u0947 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0938\u092e\u092f \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0926\u0947\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0915\u0941\u091b \u0932\u094b\u0917 \u0909\u091a\u094d\u091a \u090a\u0901\u091a\u093e\u0908 \u092a\u0930 \u0915\u092e \u0911\u0915\u094d\u0938\u0940\u091c\u0928 \u0938\u0939 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u092f\u093e \u0935\u092f\u0938\u094d\u0915\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0942\u0927 \u092a\u091a\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br><br>\n\n<div style=\"background:#fff9c4;border:2px solid #fbc02d;padding:8px;border-radius:8px;\">\n<b>\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0938\u0942\u0924\u094d\u0930:<\/b><br>\n\u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 Mitosis = 2 \u092a\u0941\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u091c\u0928\u0915 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u0924\u0947\u091c \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902<br>\n\u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 Meiosis = \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0906\u0927\u093e 46\u219223 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u092e\u0947\u0902 - \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0924\u094b \u0939\u0930 \u092a\u0940\u0922\u093c\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b\u0917\u0941\u0928\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e - \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0915\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923\n<\/div>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"d11-2\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#1565c0;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udd35 \u092d\u093e\u0917 2\/6 - \u092a\u0941\u0937\u094d\u092a \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #6a1b9a;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>11.2.2 \u092b\u0942\u0932 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 - \u092a\u0947\u091c 214<\/b><br>\n\u092b\u0942\u0932 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 Angiosperm \u092a\u0943\u0925\u094d\u0935\u0940 \u092a\u0930 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927 \u092a\u094c\u0927 \u0938\u092e\u0942\u0939\u0964 \u092b\u0942\u0932 Angiosperm \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917, \u0917\u0948\u0930-\u092b\u0942\u0932 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u092a\u093e\u0907\u0928 \u092d\u0940 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0905\u0917\u0932\u0947 Chapter \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0922\u093c\u0947\u0902\u0917\u0947\u0964 \u091c\u0921\u093c\u0940-\u092c\u0942\u091f\u0940 \u091d\u093e\u0921\u093c\u0940 \u092a\u0947\u0921\u093c - \u092a\u0924\u094d\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936 \u0938\u0902\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923 \u091c\u0921\u093c\u0947\u0902 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0928\u093e \u092e\u091c\u092c\u0942\u0924\u0940 - \u092b\u0942\u0932 \u0930\u0902\u0917 \u0938\u0941\u0917\u0902\u0927 \u0938\u0947 \u0938\u094c\u0902\u0926\u0930\u094d\u092f \u092c\u0922\u093c\u093e\u0924\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0940\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e: \u092b\u0942\u0932 \u0915\u0947 \u092d\u093e\u0917 Fig 11.10 L.S.:<\/b><br>\n- Sepal \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f\u0926\u0932 - \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092c\u093e\u0939\u0930\u0940 \u0939\u0930\u093e \u0918\u0947\u0930\u093e \u0915\u0932\u0940 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092b\u0942\u0932 \u0915\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0937\u093e<br>\n- Petal \u092a\u0902\u0916\u0941\u0921\u093c\u0940 - \u0930\u0902\u0917\u0940\u0928<br>\n- Stamen \u092a\u0941\u0902\u0915\u0947\u0938\u0930 \u0928\u0930 - Anther \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u094b\u0936 + Filament \u0924\u0902\u0924\u0941 - \u0928\u0930<br>\n- Pistil \u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u0940\u0915\u0947\u0938\u0930 \u092e\u093e\u0926\u093e - Stigma \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 + Style \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e + Ovary \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f - \u092e\u093e\u0926\u093e<br><br>\n\n<b>\u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f 11.5 Table 11.1:<\/b> \u0905\u0932\u0917-\u0905\u0932\u0917 \u092b\u0942\u0932 \u0907\u0915\u091f\u094d\u0920\u093e \u0915\u0930\u0915\u0947 \u092c\u093e\u0939\u0930\u0940 \u0918\u0947\u0930\u0947 \u0938\u0947 \u0905\u0902\u0926\u0930 \u0924\u0915 \u0926\u0947\u0916\u0928\u093e Sepal Petal Stamen Pistil \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0926\u0930\u094d\u091c \u0915\u0930\u0928\u093e - \u0915\u0941\u091b \u092b\u0942\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 Stamen \u0928\u0939\u0940\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>11.2.3 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e - \u092a\u0947\u091c 216<\/b><br>\n\u092a\u0930\u093e\u0917 \u0915\u0923\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u094b\u0936 \u0938\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u0924\u0915 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u092b\u0932 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091c\u0930\u0942\u0930\u0940 - \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u0923\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u094b\u0936 \u0938\u0947 \u092b\u0942\u0932 \u0915\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u0924\u0915 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0915\u0939\u0932\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br>\n- Self-pollination \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 Fig 11.13 - \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0915\u093e \u0909\u0938\u0940 \u092b\u0942\u0932 \u0915\u0947 \u092f\u093e \u0909\u0938\u0940 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u0947 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092b\u0942\u0932 \u0915\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u092a\u0930 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923\u0964<br>\n- Cross-pollination \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 Fig 11.13 - \u090f\u0915 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u0947 \u092b\u0942\u0932 \u0915\u0947 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u094b\u0936 \u0938\u0947 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u0947 \u0909\u0938\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092b\u0942\u0932 \u0915\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u092a\u0930 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923\u0964<br>\n\u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u0923\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u0924\u0915 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u092b\u0932 \u092c\u0940\u091c \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923\u0964 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0928 \u0939\u094b \u0924\u094b \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b\u0917\u093e? \u092b\u0932 \u092c\u0940\u091c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092c\u0928\u0947\u0902\u0917\u0947\u0964<br><br>\n\n<b>11.2.4 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e:<\/b><br>\n\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092c\u093e\u0939\u0930\u0940 \u0915\u093e\u0930\u0915 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 - \u0939\u0935\u093e \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0940\u091f \u092e\u0927\u0941\u092e\u0915\u094d\u0916\u0940 \u0924\u093f\u0924\u0932\u0940 \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940\u0964<br>\n- \u0939\u0935\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923: \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u092e\u0915\u094d\u0915\u093e \u091a\u093e\u0935\u0932 - \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0939\u0932\u094d\u0915\u0947 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902, \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u0932\u0902\u092c\u0940 \u092a\u0902\u0916\u0926\u093e\u0930 \u092b\u0902\u0938\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f\u0964<br>\n- \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923: Vallisneria Hydrilla \u091c\u0948\u0938\u0947 \u091c\u0932\u0940\u092f \u092a\u094c\u0927\u0947 - \u0927\u093e\u0930\u093e\u090f\u0901 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u090f\u0915 \u092b\u0942\u0932 \u0938\u0947 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u0924\u0915 \u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0940\u0964<br>\n- \u0915\u0940\u091f \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923: \u0938\u0942\u0930\u091c\u092e\u0941\u0916\u0940 \u0917\u0941\u0921\u093c\u0939\u0932 \u0917\u0947\u0902\u0926\u093e - \u092e\u0927\u0941\u092e\u0915\u094d\u0916\u0940 \u0924\u093f\u0924\u0932\u0940 - \u092b\u0942\u0932 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u091a\u092e\u0915\u0940\u0932\u0947 \u0930\u0902\u0917\u0940\u0928 \u092e\u0915\u0930\u0902\u0926 \u0938\u0941\u0917\u0902\u0927 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0906\u0915\u0930\u094d\u0937\u093f\u0924 - \u092a\u0930\u093e\u0917 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u091a\u093f\u092a\u091a\u093f\u092a\u0947 \u0915\u093e\u0902\u091f\u0947\u0926\u093e\u0930 \u0915\u0940\u091f \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0938\u0947 \u091a\u093f\u092a\u0915\u0947\u0902 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u092d\u0940 \u091a\u093f\u092a\u091a\u093f\u092a\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f\u0964<br>\n- \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923: \u0915\u094b\u0930\u0932 \u091f\u094d\u0930\u0940 \u0917\u0941\u0921\u093c\u0939\u0932 - Indian white-eye sunbirds \u091c\u0948\u0938\u0947 \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"d11-3\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#2e7d32;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udfe2 \u092d\u093e\u0917 3\/6 - \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u092c\u0940\u091c \u0914\u0930 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u0926\u0930<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #6a1b9a;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>11.2.5 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0914\u0930 \u092c\u0940\u091c \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 - \u092a\u0947\u091c 216-217 Fig 11.14 Fig 11.15<\/b><br>\n\u092a\u0930\u093e\u0917 \u0938\u0902\u0917\u0924 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u0924\u0947 \u0939\u0940 \u0909\u0932\u094d\u0932\u0947\u0916\u0928\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942\u0964 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u0923 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0928\u0932\u093f\u0915\u093e \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e \u0938\u0947 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0928\u0930 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0907\u0938 \u0928\u0932\u093f\u0915\u093e \u0938\u0947 \u0939\u094b\u0915\u0930 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0905\u0902\u0921 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0938\u0947 \u0938\u0902\u0932\u092f\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 Fig 11.14\u0964 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092f\u0939 \u0938\u0902\u0932\u092f\u0928 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0915\u0939\u0932\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092f\u0939 \u0928\u090f \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u0915\u094b \u091a\u093f\u0939\u094d\u0928\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0905\u0902\u0921\u093e \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c Zygote \u0915\u0939\u0932\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u092c\u0940\u091a \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0906\u0938\u092a\u093e\u0938 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092c\u0921\u093c\u093e \u0939\u094b\u0915\u0930 \u092b\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u092c\u0915\u093f \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921 \u0905\u0902\u0926\u0930 \u092c\u0940\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 Fig 11.15\u0964<br>\n\u092c\u0940\u091c \u092b\u0948\u0932\u093e\u0935 \u0939\u0935\u093e \u092a\u093e\u0928\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930\u094b\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e\u0964 \u091c\u092c \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0939\u0935\u093e \u0924\u093e\u092a\u092e\u093e\u0928 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932 \u0939\u094b\u0902 \u092c\u0940\u091c \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0915\u0930 \u0928\u090f \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0928 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0928\u090f \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092c\u0932\u094d\u0915\u093f \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u092d\u0940 \u092c\u0928\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<b>Table 11.3 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u0926\u0930 - \u092a\u0947\u091c 217 - \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f 11.7:<\/b><br>\n\u0939\u0935\u093e-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0918\u093e\u0938 \u092e\u0915\u094d\u0915\u093e \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 - \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u092b\u0942\u0932 \u0932\u0917\u092d\u0917 5,00,000 - 10,00,000 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0915\u0923 \u091b\u094b\u0921\u093c\u0924\u0947 - \u0914\u0938\u0924 \u092c\u0940\u091c 50-200 \u092c\u0928\u0924\u0947<br>\n\u0915\u0940\u091f-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0938\u0942\u0930\u091c\u092e\u0941\u0916\u0940 - 20,000-40,000 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0915\u0923 - 800-1000 \u092c\u0940\u091c<br>\n\u0935\u093f\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923:<br>\n- \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0938\u0947 \u092c\u0940\u091c \u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u0924: \u0939\u0935\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0915\u092e \u092c\u0940\u091c - \u0905\u0915\u0941\u0936\u0932, \u0915\u0940\u091f \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e \u092a\u0930\u093e\u0917 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u092c\u0940\u091c - \u0915\u0941\u0936\u0932<br>\n- \u092c\u0939\u0941\u0924 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0928\u093e \u092b\u093f\u0930 \u092d\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902? \u0939\u0935\u093e \u092f\u093e\u0926\u0943\u091a\u094d\u091b\u093f\u0915 \u0926\u093f\u0936\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0915\u0908 \u0928\u0937\u094d\u091f \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0938\u0947 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u0928\u093e \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<b>Pause and Ponder 1-3 \u092a\u0947\u091c 217:<\/b><br>\n1. \u0917\u0941\u0921\u093c\u0939\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0928\u0932\u093f\u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u092a\u0930 \u0909\u0924\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e \u0938\u0947 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u0939\u0948 - \u0906\u0917\u0947 \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e? \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928\u0964<br>\n2. Fig 11.16 \u0906\u0915 \u092e\u0926\u093e\u0930 \u0914\u0930 \u0921\u0902\u0921\u0947\u0932\u093f\u092f\u0928 \u092c\u0940\u091c - \u0915\u093f\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091c \u092b\u0948\u0932\u093e\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u093f\u0924? \u0939\u0935\u093e \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e - \u0939\u0932\u094d\u0915\u0947 \u0930\u094b\u090f\u0901\u0926\u093e\u0930\u0964<br>\n3. \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928 \u0926\u094b \u0915\u093f\u0938\u094d\u092e \u092e\u0915\u094d\u0915\u093e \u0938\u093e\u0925-\u0938\u093e\u0925 \u0932\u0917\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092c\u0940\u091c \u0924\u092d\u0940 \u092c\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u092c \u090f\u0915 \u0915\u093f\u0938\u094d\u092e \u0915\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0940 \u0915\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u0924\u093e \u0939\u0948 - \u0915\u094c\u0928 \u0938\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923? \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 Cross-pollination\u0964<br><br>\n\n<b>Bridging Science and Society - P. Maheshwari \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923\u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0915\u0947 \u091c\u0928\u0915 - Fig:<\/b><br>\n\u092a\u093e\u0926\u092a \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917\u094b\u0902 \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923\u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0917\u094d\u0930\u0923\u0940 - \u092b\u0942\u0932 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0928-\u0935\u093f\u091f\u094d\u0930\u094b \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 - \u091f\u0947\u0938\u094d\u091f \u091f\u094d\u092f\u0942\u092c \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0921\u093e \u0914\u0930 \u0928\u0930 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0915 \u092e\u093f\u0932\u093e\u0915\u0930 \u0928\u090f \u0938\u0902\u0915\u0930 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092c\u0928\u093e\u090f - \u0915\u0943\u0924\u094d\u0930\u093f\u092e \u092a\u094b\u0937\u0915 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u092a\u0930 \u092a\u094c\u0927 \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0909\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 - \u092a\u0941\u0938\u094d\u0924\u0915 An Introduction to the Embryology of Angiosperms 1950 \u0906\u091c \u092d\u0940 \u0915\u094d\u0932\u093e\u0938\u093f\u0915\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u093e\u0926\u092a \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u093e \u0905\u0928\u0941\u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 - \u091a\u092f\u0928\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0943\u0924\u094d\u0930\u093f\u092e \u0938\u0902\u0915\u0930\u0923 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0907\u0902\u091c\u0940\u0928\u093f\u092f\u0930\u094d\u0921 \u092b\u0938\u0932\u0947\u0902:<\/b><br>\n\u091a\u092f\u0928\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 - \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928 \u0935\u093e\u0902\u091b\u0928\u0940\u092f \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u093e \u091a\u092f\u0928 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f\u0964 \u0915\u0943\u0924\u094d\u0930\u093f\u092e \u0938\u0902\u0915\u0930\u0923 - \u092b\u0942\u0932\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092a\u0941\u0902\u0915\u0947\u0938\u0930 \u0939\u091f\u093e\u0928\u093e \u092c\u0948\u0917\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0947 \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0930\u094b\u0915\u0928\u093e \u0935\u093e\u0902\u091b\u0928\u0940\u092f \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0915\u093e \u092e\u0948\u0928\u0941\u0905\u0932 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923\u0964 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0907\u0902\u091c\u0940\u0928\u093f\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 - \u0935\u093e\u0902\u091b\u0928\u0940\u092f \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0938\u093e\u092e\u0917\u094d\u0930\u0940 \u091a\u092f\u0928\u093f\u0924 \u0915\u093f\u0938\u094d\u092e\u094b\u0902 \u0915\u0947 DNA \u092e\u0947\u0902 \u0921\u093e\u0932\u0928\u093e - \u0928\u0908 \u0915\u093f\u0938\u094d\u092e\u0947\u0902 \u0909\u091a\u094d\u091a \u092a\u0948\u0926\u093e\u0935\u093e\u0930 \u0930\u094b\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927\u0940 \u0906\u0926\u093f - \u0915\u0943\u0937\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u0930\u093e\u0902\u0924\u093f\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"d11-4\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#4a148c;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udfe3 \u092d\u093e\u0917 4\/6 - \u091c\u0902\u0924\u0941 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #6a1b9a;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>11.3 \u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 - \u092a\u0947\u091c 218<\/b><br>\n\u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u0914\u0930\/\u092f\u093e \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u0924\u0930\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u092a\u0922\u093c \u091a\u0941\u0915\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e: \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 External:<\/b> \u0915\u0908 \u091c\u0932\u0940\u092f \u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915 \u0914\u0930 \u0905\u0927\u093f\u0915\u093e\u0902\u0936 \u092e\u091b\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0939\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092e\u093e\u0926\u093e \u0905\u0902\u0921\u0947 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u091b\u094b\u0921\u093c\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0928\u0930 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u091b\u094b\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0926\u093f\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u0908 \u091c\u0932 \u0927\u093e\u0930\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0928\u0937\u094d\u091f \u092f\u093e \u0905\u0928\u094d\u092f \u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0916\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e: \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 Internal:<\/b> \u0938\u0930\u0940\u0938\u0943\u092a \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 \u0938\u094d\u0924\u0928\u0927\u093e\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u092e\u093e\u0926\u093e \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0926\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939\u093e\u0901 \u092f\u0941\u0935\u093e \u0915\u0947 \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u0928\u093e \u0906\u092e \u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0905\u0902\u0921\u093e \u092f\u093e \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 Table 11.4\u0964<br><br>\n\n<b>11.4 \u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e\u090f\u0901 - Table 11.4 \u092a\u0947\u091c 218:<\/b><br>\n\u0938\u092d\u0940 \u091c\u0902\u0924\u0941 \u092e\u0942\u0932 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u0940 \u0915\u093e \u0938\u093e\u092e\u0928\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0928\u0930 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0926\u093e \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u092e\u093f\u0932\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u092f\u0941\u0935\u093e \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0947\u0902 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u0939\u094b\u0915\u0930 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964<br>\nTable 11.4 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093f\u0928\u094d\u0928\u0924\u093e:<br>\n- \u092e\u091b\u0932\u0940: \u0906\u0935\u093e\u0938 \u092a\u093e\u0928\u0940, \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f, \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 100s-1000s \u090f\u0915 \u092c\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902, \u092f\u0941\u0935\u093e \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0905\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928 \u0915\u092e<br>\n- \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915: \u0906\u0935\u093e\u0938 \u092a\u093e\u0928\u0940\/\u091c\u092e\u0940\u0928, \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f, 5,000-50,000 \u090f\u0915 \u092c\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902, \u0915\u092e<br>\n- \u091b\u093f\u092a\u0915\u0932\u0940: \u091c\u092e\u0940\u0928, \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915, 2-20 \u090f\u0915 \u092c\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902, \u092e\u0927\u094d\u092f\u092e<br>\n- \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940: \u092a\u093e\u0928\u0940\/\u091c\u092e\u0940\u0928, \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915, 1-15 \u090f\u0915 \u092c\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902, \u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0909\u091a\u094d\u091a<br><br>\n\n<b>\u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924: \u092f\u094b\u0915 Yolk \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f - \u092a\u0947\u091c 218:<\/b><br>\n\u092e\u091b\u0932\u0940 \u0909\u092d\u092f\u091a\u0930 \u0915\u0940\u091f \u0915\u0908 \u0938\u094c \u0938\u0947 \u0915\u0908 \u0939\u091c\u093e\u0930 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u090f\u0915 \u092c\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u094b\u0915 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u091c\u094b \u092a\u094b\u0937\u0915 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925 \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f\u0964 \u092e\u093e\u0901 \u0915\u093e \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0907\u0924\u0928\u0940 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092f\u094b\u0915 \u0907\u0924\u0928\u0947 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e\u0964 \u0907\u0928 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f \u0905\u0902\u0921\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u094b\u0915 \u092c\u0938 \u0907\u0924\u0928\u093e \u0915\u093f \u0932\u093e\u0930\u094d\u0935\u093e \u092a\u0948\u0926\u093e \u0939\u094b \u091c\u094b \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0938\u0947 \u0928\u093f\u0915\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0932\u093e\u0930\u094d\u0935\u093e \u092b\u093f\u0930 \u0938\u0921\u093c\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0916\u093e\u0926 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u0915\u091a\u0930\u0947 \u0916\u093e\u0915\u0930 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u092a\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u091a\u0930\u0923 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0927\u094d\u092f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0940 \u091a\u0930\u0923 \u0905\u0928\u093f\u0935\u093e\u0930\u094d\u092f \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u091a\u0930\u0923\u0964 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u092a\u094d\u0924 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u091c\u092e\u093e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0930\u0942\u092a\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0935\u092f\u0938\u094d\u0915 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092c\u0928\u0924\u093e \u0939\u0948 - \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0924\u093f\u0924\u0932\u0940 Fig 11.17 \u0914\u0930 \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915 \u092e\u0947\u0902 - Fig 11.17 \u0924\u093f\u0924\u0932\u0940 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0905\u0902\u0921\u093e\u2192\u0932\u093e\u0930\u094d\u0935\u093e\u2192\u092a\u094d\u092f\u0942\u092a\u093e\u2192\u0935\u092f\u0938\u094d\u0915\u2192\u0909\u0926\u094d\u092d\u0935\u0964<br>\n\u0907\u0938\u0915\u0947 \u0935\u093f\u092a\u0930\u0940\u0924 \u0938\u0930\u0940\u0938\u0943\u092a \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u092a\u094d\u0924 \u092f\u094b\u0915 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0915\u094b \u0924\u092c \u0924\u0915 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u092c \u0924\u0915 \u0935\u0939 \u092f\u0941\u0935\u093e \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0928\u093f\u0915\u0932\u0924\u093e\u0964 \u0938\u094d\u0924\u0928\u0927\u093e\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u092e\u093e\u0926\u093e \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0926\u0930 \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0914\u0930 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<b>Pause and Ponder Q4-5 \u092a\u0947\u091c 218:<\/b><br>\nQ4 \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u091c\u0902\u0924\u0941 \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u0935\u093e\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902? \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0908 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u091c\u0932 \u0927\u093e\u0930\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0928\u0937\u094d\u091f \u092f\u093e \u0905\u0928\u094d\u092f \u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0916\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0926\u0930 \u0915\u092e \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915\u0964<br>\nQ5 \u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0940 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0935\u093f\u0927\u093f \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902? \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0905\u0902\u0921\u093e\/\u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"d11-5\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#bf360c;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udd34 \u092d\u093e\u0917 5\/6 - \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #6a1b9a;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>11.5 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 - \u092a\u0947\u091c 219-220 - \u0938\u0902\u0915\u094d\u0937\u093f\u092a\u094d\u0924 \u0938\u093e\u0930:<\/b><br>\n\u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u094c\u0935\u0928 Puberty \u0915\u093f\u0936\u094b\u0930\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 - \u0935\u0943\u0937\u0923 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092c\u0928\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 - \u0935\u0943\u0937\u0923 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0936\u092f \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u094d\u091f\u0947\u091f \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0917\u094d\u0930\u0902\u0925\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0928\u0930 \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928 \u092c\u0928\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0926\u093e \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928 \u092c\u0928\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0921\u093f\u0902\u092c\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u0940 \u0939\u0930 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u0915\u094b \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0938\u0947 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0925\u0948\u0932\u0940 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e \u091c\u0939\u093e\u0901 \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u092f\u094b\u0928\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0915\u0930\u0947 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0917\u094d\u0930\u0940\u0935\u093e Cervix \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0916\u0941\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<b>11.5.4 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u090f\u0901 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u092c\u0928\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902? - \u092a\u0947\u091c 220<\/b><br>\n\u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915\u091c\u0928\u0928 Gametogenesis \u0915\u0939\u0932\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0935\u0943\u0937\u0923 \u0914\u0930 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0906\u092a\u0928\u0947 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f 11.4 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0940\u0916\u093e \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0938\u0947 \u092c\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0906\u0927\u0940 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092e\u0928\u0941\u0937\u094d\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 46 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u0914\u0930 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0947\u0935\u0932 23\u0964 \u092f\u0939 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948 \u0924\u093e\u0915\u093f \u091c\u092c \u0935\u0947 \u092e\u093f\u0932\u0947\u0902 \u0924\u094b \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0924\u093e-\u092a\u093f\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b\u0915\u0930 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u092c\u0928\u0947\u0964 \u0928\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915\u091c\u0928\u0928 \u0938\u0947 \u0905\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f \u091b\u094b\u091f\u0947 \u0917\u0924\u093f\u0936\u0940\u0932 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092c\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092e\u093e\u0926\u093e \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915\u0932 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0915\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923\u0964<br><br>\n\n<b>Table 11.5 \u0928\u0930 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0926\u093e \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e \u0906\u0915\u093e\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e - \u092a\u0947\u091c 220:<\/b><br>\n- \u0906\u0915\u093e\u0930: \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u091b\u094b\u091f\u093e, \u0905\u0902\u0921\u093e \u092c\u0921\u093c\u093e<br>\n- \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e: \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902, \u0905\u0902\u0921\u093e \u0915\u0941\u091b<br>\n- \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939\u093f\u0924 \u092a\u094b\u0937\u0915: \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0939\u0940\u0902, \u0905\u0902\u0921\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924<br>\n- \u0917\u0924\u093f\u0936\u0940\u0932\u0924\u093e: \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0917\u0924\u093f\u0936\u0940\u0932, \u0905\u0902\u0921\u093e \u0917\u0924\u093f\u0939\u0940\u0928<br>\n\u092f\u0939 \u0905\u0938\u092e\u092e\u093f\u0924\u0924\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915\u093e\u0902\u0936 \u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0947\u0916\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<b>11.5.5 \u091c\u092c \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0938\u0947 \u092e\u093f\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0924\u094b \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948? - \u092a\u0947\u091c 220 Fig 11.20:<\/b><br>\n\u091c\u0928\u094d\u092e \u092a\u0930 \u0932\u0921\u093c\u0915\u0940 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0938\u0947 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u0905\u092a\u0930\u093f\u092a\u0915\u094d\u0935 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u094c\u0935\u0928 \u0938\u0947 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0939\u0930 \u092e\u0939\u0940\u0928\u0947 \u090f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u092a\u0915\u094d\u0935 \u0905\u0902\u0921\u093e \u090f\u0915 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u0938\u0947 \u0928\u093f\u0915\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0947 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 Ovulation \u0915\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0916\u0941\u0926 \u0915\u094b \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u092e\u094b\u091f\u0940 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0940 \u0905\u0902\u0921\u093e \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u0938\u0947 \u0921\u093f\u0902\u092c\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u0940 \u0924\u0915 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0938\u0902\u092d\u094b\u0917 \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092f\u094b\u0928\u093f \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0947\u0936 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0935\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0947 \u0924\u0948\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0921\u093f\u0902\u092c\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0926\u093f \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0938\u0947 \u092e\u093f\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0909\u0938\u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0938\u0902\u0932\u092f\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092b\u0932 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0924\u094b \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u092c\u0928\u0924\u093e \u0939\u0948 Fig 11.20\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0915\u0940 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u092e\u094b\u091f\u0940 \u0914\u0930 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u0943\u0926\u094d\u0927 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0915\u0940 \u0913\u0930 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0936\u094d\u0930\u0943\u0902\u0916\u0932\u093e \u0938\u0947 \u0917\u0941\u091c\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0915\u0940 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u093f\u0924 Implantation \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u0923 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u0915\u094b \u091a\u093f\u0939\u094d\u0928\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<b>In-vitro Fertilisation IVF - \u092a\u0947\u091c 220 Meet a Scientist:<\/b><br>\nIVF \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u093e \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915 \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0921\u093e \u0914\u0930 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092e\u093e\u0926\u093e \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0939\u0930 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e \u0921\u093f\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093f\u0932\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e\u0940 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0905\u0902\u0921\u093e \u092b\u093f\u0930 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u0935\u093f\u0927\u093f \u0938\u0947 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u093e \u092c\u091a\u094d\u091a\u093e \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u091f\u0947\u0938\u094d\u091f \u091f\u094d\u092f\u0942\u092c \u092c\u0947\u092c\u0940 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u091c\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0939\u093e\u0932\u093e\u0902\u0915\u093f \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0935\u093e\u0938\u094d\u0924\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u091f\u0947\u0938\u094d\u091f \u091f\u094d\u092f\u0942\u092c \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092c\u0932\u094d\u0915\u093f \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930 \u0921\u093f\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093e IVF \u0907\u0924\u093f\u0939\u093e\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u0964 1978 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0938\u0941\u092d\u093e\u0937 \u092e\u0941\u0916\u094b\u092a\u093e\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f \u0928\u0947 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u092a\u0939\u0932\u0940 \u091f\u0947\u0938\u094d\u091f \u091f\u094d\u092f\u0942\u092c \u092c\u0947\u092c\u0940 \u0915\u0928\u0941\u092a\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0905\u0917\u094d\u0930\u0935\u093e\u0932 \u0909\u092a\u0928\u093e\u092e \u0926\u0941\u0930\u094d\u0917\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 IVF \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0905\u0917\u094d\u0930\u0923\u0940 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"d11-6\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#004d40;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\u2705 \u092d\u093e\u0917 6\/6 - \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u0923 \u091c\u0928\u094d\u092e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #6a1b9a;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>11.5.6 \u091c\u092c \u0905\u0902\u0921\u093e \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0924\u094b \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948? - \u092a\u0947\u091c 221 Fig 11.21:<\/b><br>\n\u092f\u0926\u093f \u0905\u0902\u0921\u093e \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0924\u094b \u092f\u0939 \u0932\u0917\u092d\u0917 \u090f\u0915 \u0926\u093f\u0928 \u0924\u0915 \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092b\u093f\u0930 \u0928\u0937\u094d\u091f \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0915\u0940 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u091c\u094b \u092e\u094b\u091f\u0940 \u0914\u0930 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u0943\u0926\u094d\u0927 \u0939\u094b\u0915\u0930 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u0926\u0947\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092c\u0928\u0940 \u0925\u0940 \u0905\u092c \u091c\u0930\u0942\u0930\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u092a\u0930\u0924 \u091d\u0921\u093c \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u092a\u0930\u0924 \u0915\u0941\u091b \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u092f\u094b\u0928\u093f \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0938\u0947 \u092c\u093e\u0939\u0930 \u0928\u093f\u0915\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u094b \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e Menstruation \u092f\u093e \u092a\u0940\u0930\u093f\u092f\u0921 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 3 \u0938\u0947 7 \u0926\u093f\u0928 \u0924\u0915 \u091a\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<br>\n\u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917, \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0915\u0940 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e \u0915\u093e \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0939\u0930 21-35 \u0926\u093f\u0928\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 (\u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u0932\u0917\u092d\u0917 28 \u0926\u093f\u0928) \u0926\u094b\u0939\u0930\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u092f\u094c\u0935\u0928 \u092a\u0930 10-14 \u0938\u093e\u0932 \u0915\u0940 \u0909\u092e\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0921\u093c\u0915\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0930\u091c\u094b\u0928\u093f\u0935\u0943\u0924\u094d\u0924\u093f \u0924\u0915 \u092f\u093e\u0928\u0940 \u0932\u0917\u092d\u0917 50 \u0938\u093e\u0932 \u0915\u0940 \u0909\u092e\u094d\u0930 \u0924\u0915 \u091c\u093e\u0930\u0940 \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948 Fig 11.21\u0964<br><br>\n\n<b>Fig 11.21 28-\u0926\u093f\u0928 \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u091a\u0930\u0923:<\/b><br>\nDay 1-5: Menstruation - \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u092a\u0930\u0924 \u091d\u0921\u093c\u0928\u093e<br>\nDay 6-14: Uterine lining \u0927\u0940\u0930\u0947-\u0927\u0940\u0930\u0947 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 - \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0921\u093e \u092a\u0930\u093f\u092a\u0915\u094d\u0935 \u0939\u094b\u0928\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942<br>\nDay 14: Ovulation - \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092a\u0930\u093f\u092a\u0915\u094d\u0935 \u0905\u0902\u0921\u093e \u091b\u094b\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948<br>\nDay 15-28: Uterine lining \u092e\u094b\u091f\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u0943\u0926\u094d\u0927 - \u092f\u0926\u093f \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0932\u0917\u092d\u0917 28\u0935\u0947\u0902 \u0926\u093f\u0928 \u091f\u0942\u091f\u0928\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0914\u0930 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0926\u094b\u0939\u0930\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948<br><br>\n\n<b>\u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u093e \u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948? - Threads of Curiosity \u092a\u0947\u091c 221:<\/b><br>\n\u0939\u0930 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u092e\u0947\u0902 XX \u0914\u0930 \u092a\u0941\u0930\u0941\u0937 \u092e\u0947\u0902 XY\u0964 \u092e\u093e\u0901 \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u094b X \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0926\u0947\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092a\u093f\u0924\u093e X (Female: XX) \u092f\u093e Y (Male: XY) \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0905\u092c \u0909\u092a\u0930\u094b\u0915\u094d\u0924 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0947 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0906\u092a \u0905\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928 \u0932\u0917\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u093f \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u093e \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0915\u094c\u0928 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948? \u092a\u093f\u0924\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u092e\u093e\u0901 \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e X \u0926\u0947\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<b>\u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e \u0938\u094d\u0935\u091a\u094d\u091b\u0924\u093e - Bridging Science and Society:<\/b><br>\n- \u0938\u0948\u0928\u093f\u091f\u0930\u0940 \u092a\u0948\u0921 \u0905\u0927\u093f\u092e\u093e\u0928\u0924\u0903 \u092c\u093e\u092f\u094b\u0921\u093f\u0917\u094d\u0930\u0947\u0921\u0947\u092c\u0932 \u091f\u0948\u092e\u094d\u092a\u094b\u0928 \u092e\u0947\u0902\u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u0941\u0905\u0932 \u0915\u092a \u0906\u0926\u093f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917<br>\n- \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0927\u0941\u0932\u093e\u0908 - \u091c\u0928\u0928\u093e\u0902\u0917 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u0938\u093e\u092b \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0938\u093e\u092c\u0941\u0928 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u0947\u0902 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u091c\u0940\u0935\u093e\u0923\u0941 \u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u0928 \u092c\u093f\u0917\u0921\u093c \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948<br>\n- \u0939\u093e\u0925 \u0927\u094b\u0928\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 - \u0938\u0948\u0928\u093f\u091f\u0930\u0940 \u092a\u0948\u0921 \u092c\u0926\u0932\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0914\u0930 \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u093e\u0925 \u0938\u093e\u092c\u0941\u0928 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u0927\u094b\u090f\u0902<br>\n- \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u090f \u0917\u090f \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u091a\u093f\u0924 \u0928\u093f\u092a\u091f\u093e\u0928 - \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u090f \u092a\u0948\u0921 \u0915\u094b \u0905\u0916\u092c\u093e\u0930 \u092f\u093e \u0930\u0948\u092a\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u092a\u0947\u091f \u0915\u0930 \u0915\u0942\u0921\u093c\u0947\u0926\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0921\u093e\u0932\u0947\u0902 \u0936\u094c\u091a\u093e\u0932\u092f \u092e\u0947\u0902 \u092b\u094d\u0932\u0936 \u0928 \u0915\u0930\u0947\u0902<br>\n- \u092a\u0941\u0928: \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0909\u091a\u093f\u0924 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 - \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0924\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u0926\u0947\u0936\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092a\u093e\u0932\u0928 \u0915\u0930\u0947\u0902 \u092a\u0942\u0930\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u0938\u0942\u0916\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0905\u0917\u0932\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0928 \u0915\u0930\u0947\u0902<br>\n- \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092c\u0926\u0932\u0947\u0902 - \u0939\u0930 4-6 \u0918\u0902\u091f\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0935\u093e\u0939 \u092d\u093e\u0930\u0940 \u0939\u094b \u0924\u094b \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092c\u093e\u0930<br><br>\n\n<b>\u091c\u0928\u094d\u092e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 - \u092a\u0947\u091c 224-225 Fig 11.23 Copper-T:<\/b><br>\n- \u091c\u0928\u094d\u092e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0902\u0921\u094b\u092e, \u0917\u094b\u0932\u093f\u092f\u093e\u0901, IUDs Copper-T \u0906\u0926\u093f \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964<br>\n- \u092f\u0926\u093f \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0932\u0917\u092d\u0917 \u0928\u094c \u092e\u0939\u0940\u0928\u0947 \u091a\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u092e\u093e\u0901 \u0915\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u093e \u0938\u092e\u0930\u094d\u0925\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u0908 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br>\n- \u092e\u093e\u0901 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u091a\u093f\u0924 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u091c\u093e\u0902\u091a \u0914\u0930 \u0906\u0930\u093e\u092e \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0914\u0930 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u093e \u0938\u092e\u0930\u094d\u0925\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u093e\u0928\u093f\u0915\u093e\u0930\u0915 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u0928\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948\u0964<br>\n- \u0938\u0930\u094d\u091c\u093f\u0915\u0932 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947 \u092d\u0940 \u0905\u0935\u093e\u0902\u091b\u093f\u0924 \u0917\u0930\u094d\u092d\u0927\u093e\u0930\u0923 \u0930\u094b\u0915\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0928\u092e\u0947\u0902 \u092a\u0941\u0930\u0941\u0937\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e Vas deferens \u092f\u093e \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092b\u0948\u0932\u094b\u092a\u093f\u092f\u0928 \u091f\u094d\u092f\u0942\u092c \u0915\u094b \u0905\u0935\u0930\u0941\u0926\u094d\u0927 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948 \u0924\u093e\u0915\u093f \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u0914\u0930 \u0905\u0902\u0921\u093e \u092e\u093f\u0932 \u0928 \u0938\u0915\u0947\u0902\u0964<br>\n- \u0915\u0941\u091b \u092e\u093e\u092e\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0935\u093e\u0902\u091b\u093f\u0924 \u0917\u0930\u094d\u092d\u0927\u093e\u0930\u0923 \u0915\u094b \u0938\u0930\u094d\u091c\u0930\u0940 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0939\u091f\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u0940 \u092a\u0939\u0932\u0940 \u0924\u093f\u092e\u093e\u0939\u0940 \u0915\u0947 \u092d\u0940\u0924\u0930 \u091c\u092c \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u091b\u094b\u091f\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u094b \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 Abortion \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0938\u094d\u0935-\u091a\u092f\u0928\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 \u092a\u094d\u0930\u0925\u093e \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915\u0924\u093e \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0947\u0930\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u092a\u094d\u0930\u0925\u093e \u0938\u093e\u092e\u093e\u091c\u093f\u0915 \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0932\u094d\u0932\u0947\u0916\u0928\u0940\u092f \u0905\u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u0928 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u0923 \u0915\u093e\u0928\u0942\u0928 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0938\u0916\u094d\u0924\u0940 \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u0926\u0942\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u0940 \u0938\u092e\u093e\u091c \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u0924 \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948\u0964<br>\n- CDRI \u0932\u0916\u0928\u090a \u0915\u0947 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915\u094b\u0902 \u0928\u0947 \u0926\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e \u0915\u0940 \u092a\u0939\u0932\u0940 \u0917\u0948\u0930-\u0938\u094d\u091f\u0947\u0930\u093e\u092f\u0921\u0932 \u0914\u0930 \u0917\u0948\u0930-\u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928\u0932 \u092e\u094c\u0916\u093f\u0915 \u0917\u0930\u094d\u092d\u0928\u093f\u0930\u094b\u0927\u0915 \u0917\u094b\u0932\u0940 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0915\u0940\u0964 \u0938\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u092c\u093e\u0930 \u0932\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0935\u091c\u0928 \u092c\u0922\u093c\u0928\u093e \u092e\u0924\u0932\u0940 \u0938\u093f\u0930\u0926\u0930\u094d\u0926 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0926\u0941\u0937\u094d\u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e\u091c\u0928\u0915 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940 \u092f\u0939 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u092e\u0941\u092b\u094d\u0924 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<div style=\"background:#fff9c4;border:3px solid #fbc02d;padding:10px;border-radius:10px;text-align:center;font-weight:bold;\">\n\u2705 Chapter 11 \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924 \u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u092a\u0942\u0930\u093e \u0936\u0941\u0926\u094d\u0927 \u0916\u0924\u094d\u092e - \u092a\u0947\u091c 213-224<br>\n\u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 46\u219223 2\u00b2\u00b3=83 \u0932\u093e\u0916 \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938, \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u0924\u0947\u091c<br>\n\u092b\u0942\u0932: Sepal \u0939\u0930\u093e \u0930\u0915\u094d\u0937\u093e Petal \u0930\u0902\u0917\u0940\u0928 Stamen \u0928\u0930 Anther Filament Pistil \u092e\u093e\u0926\u093e Stigma Style Ovary<br>\n\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0909\u0938\u0940 \u092b\u0942\u0932\/\u092a\u094c\u0927\u0947 \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0939\u0935\u093e \u0939\u0932\u094d\u0915\u0947 \u091b\u094b\u091f\u0947 5-10 \u0932\u093e\u0916 \u092a\u0930\u093e\u0917 50-200 \u092c\u0940\u091c \u0905\u0915\u0941\u0936\u0932 \u0915\u0940\u091f \u091a\u092e\u0915\u0940\u0932\u0947 \u092e\u0915\u0930\u0902\u0926 \u0938\u0941\u0917\u0902\u0927 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u091a\u093f\u092a\u091a\u093f\u092a\u0947 20-40 \u0939\u091c\u093e\u0930 \u092a\u0930\u093e\u0917 800-1000 \u092c\u0940\u091c \u0915\u0941\u0936\u0932 \u092a\u093e\u0928\u0940 Vallisneria \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 sunbirds<br>\n\u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0928\u0932\u093f\u0915\u093e \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921 \u0905\u0902\u0921 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0938\u0902\u0932\u092f\u0928 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c\u2192\u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f\u2192\u092b\u0932 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921\u2192\u092c\u0940\u091c \u0939\u0935\u093e \u092b\u0948\u0932\u093e\u0935 \u092e\u0926\u093e\u0930 \u0921\u0902\u0921\u0947\u0932\u093f\u092f\u0928<br>\n\u091c\u0902\u0924\u0941: \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915 \u092e\u091b\u0932\u0940 100s-1000s 5000-50000 \u0915\u092e \u092c\u091a\u0947 \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u0938\u0930\u0940\u0938\u0943\u092a \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 \u0938\u094d\u0924\u0928\u0927\u093e\u0930\u0940 2-20 1-15 \u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u092f\u094b\u0915 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f \u0932\u093e\u0930\u094d\u0935\u093e \u092d\u094b\u091c\u0928 \u091a\u0930\u0923 \u0924\u093f\u0924\u0932\u0940 \u0905\u0902\u0921\u093e \u0932\u093e\u0930\u094d\u0935\u093e \u092a\u094d\u092f\u0942\u092a\u093e \u0935\u092f\u0938\u094d\u0915<br>\n\u092e\u093e\u0928\u0935: \u0935\u0943\u0937\u0923 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 46\u219223 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u0917\u0924\u093f\u0936\u0940\u0932 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u0905\u0902\u0921\u093e \u092c\u0921\u093c\u093e \u0915\u0941\u091b \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0917\u0924\u093f\u0939\u0940\u0928 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 Day14 \u0921\u093f\u0902\u092c\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u0940 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u0923 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e 9 \u092e\u0939\u0940\u0928\u0947 \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u091a\u0915\u094d\u0930 21-35 \u0926\u093f\u0928 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 28 Day1-5 \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e Day14 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 Day15-28 \u092e\u094b\u091f\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0924\u094b 28 \u0926\u093f\u0928 \u091f\u0942\u091f\u0928\u093e \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u0923 \u092a\u093f\u0924\u093e XX XY \u092e\u093e\u0901 \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e X \u091c\u0928\u094d\u092e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0915\u0902\u0921\u094b\u092e \u0917\u094b\u0932\u0940 Copper-T \u0938\u0930\u094d\u091c\u093f\u0915\u0932 Vas deferens Fallopian tube \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 Abortion \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u0923 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 CDRI \u0932\u0916\u0928\u090a \u0917\u0948\u0930-\u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928\u0932 \u0938\u093e\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939\u093f\u0915 \u0917\u094b\u0932\u0940<br>\n\u0905\u092c \u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u0935\u0940\u0930 MCQ \u092c\u0928\u093e\u090a\u0901 \u0938\u0930?\n<\/div>\n\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n<div style=\"background:#6a1b9a;padding:12px;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center;\">\n<button type=\"button\" id=\"d11p\" style=\"background:#ffcc00;color:#000;border:3px solid #fff;border-radius:30px;padding:10px 22px;font-weight:bold;cursor:pointer;min-width:100px;\">&larr; \u092a\u0940\u091b\u0947<\/button>\n<span id=\"d11i\" style=\"background:#fff;color:#6a1b9a;padding:8px 20px;border-radius:20px;font-weight:bold;\">1 \/ 6<\/span>\n<button type=\"button\" id=\"d11n\" style=\"background:#00e676;color:#000;border:3px solid #fff;border-radius:30px;padding:10px 22px;font-weight:bold;cursor:pointer;min-width:100px;\">\u0906\u0917\u0947 &rarr;<\/button>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<script>\n(function(){\nvar c=1,t=6;\nfunction s(n){\nfor(var i=1;i<=t;i++){\nvar el=document.getElementById('d11-'+i);\nif(el)el.style.display=(i===n?'block':'none');\n}\ndocument.getElementById('d11i').textContent=n+' \/ '+t;\nc=n;\n}\ndocument.getElementById('d11n').onclick=function(){var n=c+1;if(n>t)n=1;s(n);};\ndocument.getElementById('d11p').onclick=function(){var n=c-1;if(n<1)n=t;s(n);};\n})();\n<\/script><\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-862-2\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-862-2-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-862-2-0-0\" class=\"widget_text so-panel widget widget_custom_html panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"2\" ><div class=\"textwidget custom-html-widget\"><div id=\"CH11-EXER\" style=\"max-width:860px;margin:12px auto;border:4px solid #b71c1c;border-radius:14px;background:#ffebee;font-family:'Noto Sans Devanagari',Arial,sans-serif;overflow:hidden;\">\n<div style=\"background:#b71c1c;padding:10px;text-align:center;\"><span style=\"background:#fff;color:#b71c1c;padding:7px 20px;border-radius:20px;font-weight:bold;font-size:14px;\">Chapter 11 - \u0938\u093e\u0930\u093e Exercise - \u0915\u094b\u0908 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u091b\u0942\u091f\u093e - \u0936\u0941\u0926\u094d\u0927<\/span><\/div>\n\n<div style=\"padding:10px 12px;\">\n<div id=\"e11-1\" style=\"display:block;\"><div style=\"background:#b71c1c;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udd34 \u092d\u093e\u0917 1\/5 - Q1-Q4<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #b71c1c;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>\u092a\u094d\u09301. \u090f\u0915 \u092b\u0942\u0932 \u0915\u0947 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u094b\u0936 \u092a\u0930\u093f\u092a\u0915\u094d\u0935 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0939\u091f\u093e \u0926\u093f\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0938\u0940 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0938\u0947 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0909\u0938\u0915\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u092a\u0930 \u091b\u093f\u0921\u093c\u0915\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092c\u0940\u091c \u092a\u0948\u0926\u093e \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0939\u093e\u0901 \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0939\u0948?<\/b><br>\n(i) \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 (ii) \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 (iii) \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 (iv) \u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: (ii) \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 Cross-pollination<\/b><br>\n\u0915\u093e\u0930\u0923: \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u094b\u0936 \u0939\u091f\u093e\u0928\u093e = \u092a\u0941\u0902\u0915\u0947\u0938\u0930 \u0939\u091f\u093e\u0928\u093e = \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0930\u094b\u0915\u0928\u093e + \u092c\u0948\u0917\u093f\u0902\u0917 \u092b\u093f\u0930 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0921\u093e\u0932\u0928\u093e = \u0915\u0943\u0924\u094d\u0930\u093f\u092e \u0938\u0902\u0915\u0930\u0923 \u0915\u093e \u0924\u0930\u0940\u0915\u093e - \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924\u0964 \u092f\u0939\u0940 \u091a\u092f\u0928\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u094d\u09302. \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u091a\u0930\u0923\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0939\u0940 \u0915\u094d\u0930\u092e \u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0947\u0902:<\/b><br>\n(i) \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u0923 (ii) \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 (iii) \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 (iv) \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u0915\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: (iii) \u2192 (i) \u2192 (ii) \u2192 (iv)<\/b><br>\n\u0938\u0939\u0940 \u0915\u094d\u0930\u092e: \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 = \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u094b\u0936 \u0938\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u0924\u0915 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u2192 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u0923 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0928\u0932\u093f\u0915\u093e \u092c\u0928\u0928\u093e \u2192 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0928\u0932\u093f\u0915\u093e \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921 \u0905\u0902\u0921 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0938\u0947 \u0938\u0902\u0932\u092f\u0928 \u2192 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u092b\u093f\u0930 \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092b\u0932 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921 \u092c\u0940\u091c Fig 11.14 Fig 11.15\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u094d\u09303. \u0905\u092d\u093f\u0915\u0925\u0928 (A): \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u092c\u0928\u093e \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u0924\u0941\u0930\u0902\u0924 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0915\u0940 \u0926\u0940\u0935\u093e\u0930 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0915\u093e\u0930\u0923 (R): \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0915\u0940 \u0926\u0940\u0935\u093e\u0930 \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0930\u0939\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/b><br>\n(i) A \u0914\u0930 R \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0924\u094d\u092f, R A \u0915\u0940 \u0938\u0939\u0940 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e (ii) \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0924\u094d\u092f \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 R \u0938\u0939\u0940 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902 (iii) A \u0938\u0924\u094d\u092f R \u0905\u0938\u0924\u094d\u092f (iv) A \u0905\u0938\u0924\u094d\u092f R \u0938\u0924\u094d\u092f<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: (iv) A \u0905\u0938\u0924\u094d\u092f \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 R \u0938\u0924\u094d\u092f? \u0928\u0939\u0940\u0902 - \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0905\u0938\u0924\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0915\u0930\u0940\u092c - \u0938\u0939\u0940 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 (iv) A \u0905\u0938\u0924\u094d\u092f R \u0938\u0924\u094d\u092f \u0928\u0939\u0940\u0902 - \u0935\u093e\u0938\u094d\u0924\u0935\u093f\u0915 NCERT \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 (iv) A \u0905\u0938\u0924\u094d\u092f \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 R \u0938\u0924\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0926\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930: A \u0905\u0938\u0924\u094d\u092f \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u0924\u0941\u0930\u0902\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0924\u093e \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0936\u094d\u0930\u0943\u0902\u0916\u0932\u093e \u0938\u0947 \u0917\u0941\u091c\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0915\u0940 \u0913\u0930 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092b\u093f\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u0923 Implantation \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 R \u092d\u0940 \u0906\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0938\u0924\u094d\u092f \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u092e\u094b\u091f\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u0943\u0926\u094d\u0927 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0928\u0939\u0940\u0902 21-35 \u0926\u093f\u0928 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902\u0964 NCERT Answer Key \u092e\u0947\u0902 (iv) A \u0905\u0938\u0924\u094d\u092f R \u0938\u0924\u094d\u092f \u0926\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/b><br>\n\u0938\u0939\u0940 \u0924\u0925\u094d\u092f: \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u0924\u0941\u0930\u0902\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0924\u093e - \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e + \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 + \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u0923 = \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u094d\u09304. \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u091c\u0928\u0915 \u0915\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0938\u0902\u0924\u093e\u0928 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/b><br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930:<\/b> \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0947 \u092a\u0940\u091b\u0947 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 Mitosis \u0939\u0948 - \u091c\u094b \u0926\u094b \u092a\u0941\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u090f\u0901 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0928\u0915 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0915\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0938\u0902\u0924\u093e\u0928 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u091c\u0928\u0915 \u0915\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u0915\u0939\u0932\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u090f\u0915\u0932 \u091c\u0928\u0915 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932, \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0938\u0947 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0906\u0924\u0940\u0964 \u092f\u0939 \u0924\u0947\u091c \u0939\u0948 \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u091c\u0932\u094d\u0926\u0940 \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902 - \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0906\u0932\u0942 \u0905\u0926\u0930\u0915 \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"e11-2\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#1565c0;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udd35 \u092d\u093e\u0917 2\/5 - Q5-Q8<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #b71c1c;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>\u092a\u094d\u09305. \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0930\u0941\u0915 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/b><br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930:<\/b> \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u092f\u0926\u093f \u0905\u0902\u0921\u093e \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0915\u0940 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u093f\u0924 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0915\u0940 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u092e\u094b\u091f\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u0943\u0926\u094d\u0927 \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916\u0928\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u091d\u0921\u093c\u0928\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964 \u092f\u0926\u093f \u0905\u0902\u0921\u093e \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0924\u094b \u0932\u0917\u092d\u0917 \u090f\u0915 \u0926\u093f\u0928 \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939 \u0928\u0937\u094d\u091f \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u091d\u0921\u093c \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u092f\u094b\u0928\u093f \u0938\u0947 \u092c\u093e\u0939\u0930 \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e 3-7 \u0926\u093f\u0928\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u0924 \u092c\u0928\u0940 \u0930\u0939\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0930\u0941\u0915 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u094d\u09306. \u0930\u093e\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0916\u093f\u0932\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092b\u0942\u0932 \u0926\u093f\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0916\u093f\u0932\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092b\u0942\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092b\u0947\u0926 \u092f\u093e \u0939\u0932\u094d\u0915\u0947 \u0930\u0902\u0917 \u0915\u0947 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?<\/b><br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930:<\/b> \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f - \u0926\u093f\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0916\u093f\u0932\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u091a\u092e\u0915\u0940\u0932\u0947 \u0930\u0902\u0917\u0940\u0928 \u092e\u0915\u0930\u0902\u0926 \u0938\u0941\u0917\u0902\u0927 \u0915\u0940\u091f \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 \u0906\u0915\u0930\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0930\u093e\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0927\u0947\u0930\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091a\u092e\u0915\u0940\u0932\u0947 \u0930\u0902\u0917 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0926\u093f\u0916\u0924\u0947 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0938\u092b\u0947\u0926 \u092f\u093e \u0939\u0932\u094d\u0915\u0947 \u0930\u0902\u0917 \u0930\u093e\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0926\u093f\u0916\u093e\u0908 \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091a\u0902\u0926\u094d\u0930\u092e\u093e \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u0915\u0940\u091f \u092a\u0924\u0902\u0917\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0906\u0915\u0930\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u0924\u0947\u091c \u0938\u0941\u0917\u0902\u0927 \u092d\u0940 \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0939 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0915\u094b \u0906\u0915\u0930\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u0928 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u094d\u09307. \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0938\u0947 \u0909\u0917\u093e\u090f \u0917\u090f \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0938\u0947 \u0909\u0917\u093e\u090f \u0917\u090f \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0930\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?<\/b><br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930:<\/b> \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u0939\u0948 \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0938\u0947 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902\u0964 \u092f\u0926\u093f \u090f\u0915 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u094b\u0917 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0924\u094b \u0938\u092d\u0940 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0939\u0940 \u0939\u094b\u0917\u0940 \u090f\u0915 \u0930\u094b\u0917 \u0938\u0947 \u092a\u0942\u0930\u0940 \u092b\u0938\u0932 \u0916\u0924\u094d\u092e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0938\u0947 2\u00b2\u00b3=83 \u0932\u093e\u0916 \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u092c\u0928\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0915\u0941\u091b \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u0928 \u0930\u094b\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928\u0964 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0924\u0947\u091c\u0940 \u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092b\u0938\u0932 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0930\u094b\u0917 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u094d\u09308. \u092f\u0926\u093f \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u092d\u0940 \u092b\u0942\u0932 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0915\u094d\u0937\u092e \u0939\u094b\u0902 \u0924\u094b \u0915\u0908 \u092a\u0940\u0922\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u092a\u0930 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0915\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u092a\u0921\u093c\u0947\u0917\u093e? \u0938\u092e\u091d\u093e\u0907\u090f\u0964<\/b><br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930:<\/b> \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0909\u0938\u0940 \u092b\u0942\u0932 \u092f\u093e \u0909\u0938\u0940 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u0947 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092b\u0942\u0932 \u092a\u0930 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092f\u093e \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0928\u093f\u0915\u091f \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u0940 \u0938\u0947 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0938\u0947 \u0915\u0941\u091b \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0924\u094b \u0906\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0915\u092e\u0964 \u0915\u0908 \u092a\u0940\u0922\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0924\u0915 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0938\u0947 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0918\u091f\u0924\u0940 \u091c\u093e\u090f\u0917\u0940 \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u092e\u093e\u0924\u093e-\u092a\u093f\u0924\u093e \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0939\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u091c\u093e\u090f\u0902\u0917\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u0928 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b\u0917\u0940 \u092c\u0926\u0932\u0924\u0947 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0930\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0932\u0921\u093c\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b\u0917\u0940\u0964 \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b \u0905\u0932\u0917 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u0923 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u094b \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"e11-3\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#2e7d32;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udfe2 \u092d\u093e\u0917 3\/5 - Q9-Q11<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #b71c1c;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>\u092a\u094d\u09309. \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928 \u091c\u0932\u094d\u0926\u0940 \u0938\u0947 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0938\u0941\u091d\u093e\u090f\u0901 \u0914\u0930 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940 \u0939\u0948\u0902 \u0938\u092e\u091d\u093e\u090f\u0901\u0964<\/b><br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930:<\/b> \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901 - \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0932\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 \u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930\u0964<br>\n- \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917: \u091f\u0939\u0928\u0940 45-60\u00b0 \u0915\u094b\u0923 \u092a\u0930 \u0906\u0927\u0940 \u0932\u0902\u092c\u093e\u0908 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u094b\u0921\u094d\u0938 \u0907\u0902\u091f\u0930\u0928\u094b\u0921\u094d\u0938 \u0917\u093f\u0928\u0947\u0902 \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u092a\u093e\u0928\u0940 - \u092e\u0928\u0940 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0902\u091f \u0917\u0928\u094d\u0928\u093e\u0964<br>\n- \u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917: \u091c\u0921\u093c \u0935\u093e\u0932\u093e \u092a\u094c\u0927\u093e A \u091c\u0902\u0917\u0932\u0940 \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c \u092a\u0930 \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u0924\u0928\u093e B \u092a\u0940\u0932\u093e \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c \u091a\u0940\u0930\u093e \u0932\u0917\u093e\u0915\u0930 \u092b\u093f\u091f \u0915\u0930\u0928\u093e \u0915\u092a\u0921\u093c\u0947 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u093e\u0928\u093e \u0905\u0928\u094d\u092f \u0936\u093e\u0916\u093e\u090f\u0901 \u0915\u093e\u091f\u0928\u093e - \u0909\u091a\u094d\u091a \u0909\u092a\u091c \u092b\u0932\u0964<br>\n- \u0932\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917: \u0928\u0940\u0902\u092c\u0942 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0932\u091a\u0940\u0932\u0940 \u092a\u0924\u0932\u0940 \u091f\u0939\u0928\u0940 \u092e\u0927\u094d\u092f \u092d\u093e\u0917 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0938\u0924\u0939 \u0928\u0940\u091a\u0947 \u0926\u092c\u093e\u0928\u093e 10-15 \u0926\u093f\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0921\u093c\u0947\u0902 \u092e\u0942\u0932 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0938\u0947 \u0915\u093e\u091f \u0928\u092f\u093e \u092a\u094c\u0927\u093e\u0964<br>\n- \u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930: \u0936\u0942\u091f \u091f\u093f\u092a \u090f\u092a\u093f\u0915\u0932 \u092e\u0947\u0930\u093f\u0938\u094d\u091f\u0947\u092e \u0938\u0947 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0948\u092e\u093e\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u0935\u093e\u092f\u0930\u0938 \u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0909\u091a\u094d\u091a \u092a\u0948\u0926\u093e\u0935\u093e\u0930 \u0915\u0947\u0932\u093e \u0916\u0947\u0924\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u0930\u093e\u0902\u0924\u093f KVK ICAR \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0915\u094c\u0936\u0932\u0964<br>\n\u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902? \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u0938\u0947 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u0924\u0947\u091c \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093e\u0902\u091b\u0928\u0940\u092f \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092b\u0938\u0932 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0948\u092e\u093e\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0915\u0941\u0936\u0932\u0924\u093e \u0938\u0947\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u094d\u093010. \u0938\u0941\u0930\u0947\u0936 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u091a\u0940\u0928\u0940 \u0938\u093e\u0902\u0926\u094d\u0930\u0924\u093e (0%, 2.5%, 5%, 7.5%, 10%) \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0915\u0923\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0938\u094d\u0932\u093e\u0907\u0921 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u0923 \u0915\u093e \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f\u0964 (i) \u0907\u0938 \u0938\u0947\u091f-\u0905\u092a \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u092a\u0930\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a\u0928\u093e\u090f\u0901 \u092a\u0930\u0916\u0940 \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902? (ii) \u0907\u0938 \u0938\u0947\u091f-\u0905\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0947 \u092a\u0948\u0930\u093e\u092e\u0940\u091f\u0930 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0930\u0916\u0928\u0947 \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f?<\/b><br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930:<\/b><br>\n(i) \u092a\u0930\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a\u0928\u093e\u090f\u0901: \u091a\u0940\u0928\u0940 \u0938\u093e\u0902\u0926\u094d\u0930\u0924\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u0923 \u0926\u0930 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948? \u0915\u093f\u0938 \u0938\u093e\u0902\u0926\u094d\u0930\u0924\u093e \u092a\u0930 \u0905\u0927\u093f\u0915\u0924\u092e \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u0923 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948? 0% \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u0923 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e? \u092c\u0939\u0941\u0924 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u0938\u093e\u0902\u0926\u094d\u0930\u0924\u093e \u0930\u094b\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948? \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0928\u0932\u093f\u0915\u093e \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u091a\u0940\u0928\u0940 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948?<br>\n(ii) \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0930\u0916\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947: \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0915\u0923\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930, \u0924\u093e\u092a\u092e\u093e\u0928 25-35\u00b0C, \u092a\u093e\u0928\u0940, \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0936, \u0938\u092e\u092f, \u0938\u094d\u0932\u093e\u0907\u0921, \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e\u0926\u0930\u094d\u0936\u0940, \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0924\u093e\u091c\u0917\u0940\u0964 \u0938\u094d\u0935\u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u091a\u0930 \u091a\u0940\u0928\u0940 \u0938\u093e\u0902\u0926\u094d\u0930\u0924\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u091a\u0930 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u0923 \u0926\u0930\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u094d\u093011. \u0928\u0940\u091a\u0947 \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u091a\u093f\u0924\u094d\u0930 \u0915\u094b \u0926\u0947\u0916\u093f\u090f \u0914\u0930 \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0938\u094b\u091a\u093f\u090f \u0914\u0930 \u092a\u0924\u093e \u0932\u0917\u093e\u0907\u090f \u0907\u0928 \u092b\u0942\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u094b\u0917\u093e - \u091f\u092e\u093e\u091f\u0930 \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u092a\u092a\u0940\u0924\u093e<\/b><br>\n\u0938\u0902\u0915\u0947\u0924: \u091f\u092e\u093e\u091f\u0930 - \u092a\u0941\u0902\u0915\u0947\u0938\u0930 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u0915\u094b \u0922\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u092b\u0942\u0932 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0916\u0941\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902<br>\n\u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 - \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u092b\u0942\u0932 \u0916\u0941\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902<br>\n\u092a\u092a\u0940\u0924\u093e - \u0928\u0930 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0926\u093e \u092b\u0942\u0932 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u0905\u0932\u0917-\u0905\u0932\u0917 \u092a\u092a\u0940\u0924\u093e \u092a\u0947\u0921\u093c\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930:<\/b><br>\n- \u091f\u092e\u093e\u091f\u0930: \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 - \u092a\u0941\u0902\u0915\u0947\u0938\u0930 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u0915\u094b \u0922\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0909\u0938\u0940 \u092b\u0942\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u093f\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 - \u091f\u092e\u093e\u091f\u0930 \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923<br>\n- \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902: \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 - \u092b\u0942\u0932 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0916\u0941\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092c\u0902\u0926 \u092b\u0942\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 - \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0939\u0935\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092d\u0940 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916<br>\n- \u092a\u092a\u0940\u0924\u093e: \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 Cross-pollination - \u0928\u0930 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0926\u093e \u092b\u0942\u0932 \u0905\u0932\u0917-\u0905\u0932\u0917 \u092a\u0947\u0921\u093c\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u092a\u0947\u0921\u093c \u0915\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092a\u0947\u0921\u093c \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0926\u093e \u092b\u0942\u0932 \u092a\u0930 \u091c\u093e\u0928\u093e \u091c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923<br>\nNCERT Answer Key 11: Tomato self, Wheat self, Papaya cross\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"e11-4\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#ef6c00;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udfe0 \u092d\u093e\u0917 4\/5 - Q12-Q13 + Pause Ponder<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #b71c1c;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>\u092a\u094d\u093012. \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u091a\u0932\u0947 \u0939\u093f\u092e\u093e\u0932\u092f\u0940 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947\u092c \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0928\u0915\u0926\u0940 \u092b\u0938\u0932 \u0939\u0948 \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928 \u0906\u091c\u0940\u0935\u093f\u0915\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928\u0964 \u0938\u0947\u092c \u0915\u0940 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u092b\u0932 \u0909\u092a\u091c \u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930 \u0918\u091f \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0932\u094d\u0932\u0947\u0916\u0928\u0940\u092f \u0917\u093f\u0930\u093e\u0935\u091f \u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0940\u0964 \u0936\u094b\u0927\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e-\u0915\u093f\u0938\u093e\u0928 \u0938\u092e\u0942\u0939 \u0928\u0947 \u0926\u094b \u0905\u0932\u0917-\u0905\u0932\u0917 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0926\u094b \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0938\u0947\u092c \u092c\u093e\u0917 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u090f: \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 A \u0914\u0930 B\u0964 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 A \u0915\u0947 \u0938\u0947\u092c \u092c\u093e\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0928\u094d\u0939\u094b\u0902\u0928\u0947 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0947\u092c \u0915\u0947 \u092b\u0942\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0926\u093f\u092f\u093e\u0964 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 B \u0915\u0947 \u0938\u0947\u092c \u092c\u093e\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0928\u094d\u0939\u094b\u0902\u0928\u0947 \u092e\u0927\u0941\u092e\u0915\u094d\u0916\u0940 \u092a\u093e\u0932\u0928 \u0915\u0940 \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915 \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0915\u0940\u0964 \u0936\u0939\u0926 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928 \u0928\u0947 \u0938\u0947\u092c \u092d\u0940 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u093f\u090f\u0964 \u0938\u0947\u092c \u0915\u0940 \u0909\u092a\u091c Fig 11.24 \u092e\u0947\u0902 \u092b\u0932 \u0938\u0947\u091f\u093f\u0902\u0917 (\u092b\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \/ \u092b\u0932 \u0926\u0947\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0936\u093e\u0916\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e) \u0914\u0930 \u092b\u0932 \u0917\u093f\u0930\u093e\u0935\u091f (\u0935\u093f\u0915\u093e\u0938\u0936\u0940\u0932 \u092b\u0932\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u092e\u092f \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0917\u093f\u0930\u0928\u093e) \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0926\u094b \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u0947\u092c \u092c\u093e\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u0908 \u0917\u0908 \u0939\u0948\u0964 (i) \u0936\u094b\u0927\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e-\u0915\u093f\u0938\u093e\u0928 \u0938\u092e\u0942\u0939 \u0928\u0947 \u0907\u0938 \u091c\u093e\u0902\u091a \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0940 \u092a\u0930\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a\u0928\u093e \u0938\u094b\u091a\u0940 \u0939\u0948? (ii) \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u092a\u0948\u0930\u093e\u092e\u0940\u091f\u0930 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948\u0902? (iii) \u0926\u094b \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092c\u093e\u0917\u094b\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 A \u0914\u0930 B \u0915\u0947 \u0921\u0947\u091f\u093e \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u0935\u093f\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923 \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0909\u092a\u091c \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d \u092e\u0947\u0902\u0964 (iv) \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u0906\u092a \u0921\u0947\u091f\u093e \u0938\u0947 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937 \u0928\u093f\u0915\u093e\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?<\/b><br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930:<\/b><br>\n(i) \u092a\u0930\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a\u0928\u093e: \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0917\u093f\u0930\u093e\u0935\u091f \u0938\u0947 \u0938\u0947\u092c \u0909\u092a\u091c \u0918\u091f \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948, \u092e\u0927\u0941\u092e\u0915\u094d\u0916\u0940 \u092a\u093e\u0932\u0928 \u0938\u0947 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092c\u0922\u093c\u093e\u0915\u0930 \u0909\u092a\u091c \u092c\u0922\u093c\u093e\u0908 \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br>\n(ii) \u092a\u0948\u0930\u093e\u092e\u0940\u091f\u0930: \u0938\u094d\u0935\u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 - \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0935\u093f\u0927\u093f \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 vs \u092e\u0927\u0941\u092e\u0915\u094d\u0916\u0940 \u092a\u093e\u0932\u0928, \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 - \u092b\u0932 \u0938\u0947\u091f\u093f\u0902\u0917 % \u0914\u0930 \u092b\u0932 \u0917\u093f\u0930\u093e\u0935\u091f %, \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924 - \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0938\u0947\u092c \u0915\u093f\u0938\u094d\u092e \u0909\u092e\u094d\u0930 \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 \u0938\u092e\u092f\u0964<br>\n(iii) \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e: \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 B \u092e\u0947\u0902 \u092b\u0932 \u0938\u0947\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092b\u0932 \u0917\u093f\u0930\u093e\u0935\u091f \u0915\u092e - \u092e\u0927\u0941\u092e\u0915\u094d\u0916\u0940 \u092a\u093e\u0932\u0928 \u0938\u0947 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0915\u0941\u0936\u0932 - \u0915\u0940\u091f \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 20-40 \u0939\u091c\u093e\u0930 \u092a\u0930\u093e\u0917 800-1000 \u092c\u0940\u091c \u0939\u0935\u093e 5-10 \u0932\u093e\u0916 \u092a\u0930\u093e\u0917 50-200 \u092c\u0940\u091c \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0915\u0941\u0936\u0932 Table 11.3 - \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f B \u092e\u0947\u0902 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0909\u092a\u091c\u0964<br>\n(iv) \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937: \u092e\u0927\u0941\u092e\u0915\u094d\u0916\u0940 \u092a\u093e\u0932\u0928 \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u0938\u0947\u092c \u0909\u092a\u091c \u092c\u0922\u093c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0926\u0942\u0930 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0936\u0939\u0926 \u0905\u0924\u093f\u0930\u093f\u0915\u094d\u0924 \u0906\u092f \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0938\u0902\u0930\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0915\u0930\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964<br><br>\n\n<b>\u092a\u094d\u093013. \u091b\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0926\u093e\u0935\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0915\u0947 14\u0935\u0947\u0902 \u0926\u093f\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938 \u0926\u093e\u0935\u0947 \u0915\u0940 \u0906\u0932\u094b\u091a\u0928\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u091c\u093e\u0902\u091a \u0915\u0930\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u092c\u0924\u093e\u090f\u0902 \u0926\u093e\u0935\u093e \u0938\u0939\u0940 \u0939\u0948 \u092f\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902\u0964 \u0915\u092e \u0938\u0947 \u0915\u092e \u0926\u094b \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0926\u0947\u0902\u0964<\/b><br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930:<\/b> \u0926\u093e\u0935\u093e \u0917\u0932\u0924 \u0939\u0948\u0964<br>\n\u0915\u093e\u0930\u0923 1: \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e \u091a\u0915\u094d\u0930 21-35 \u0926\u093f\u0928 \u0915\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u0932\u0917\u092d\u0917 28 \u0926\u093f\u0928 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0939\u0930 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0932\u0917 - 10-14 \u0938\u093e\u0932 \u0938\u0947 50 \u0938\u093e\u0932 \u0924\u0915 - \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 14\u0935\u0947\u0902 \u0926\u093f\u0928 \u0915\u0947 \u0906\u0938\u092a\u093e\u0938 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902 - \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0932\u0902\u092c\u093e\u0908 \u0905\u0932\u0917 \u0924\u094b \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0926\u093f\u0928 \u0905\u0932\u0917\u0964<br>\n\u0915\u093e\u0930\u0923 2: \u0924\u0928\u093e\u0935 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u0940 \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u0938\u0947 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0906\u0917\u0947-\u092a\u0940\u091b\u0947 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 Fig 11.21 28 \u0926\u093f\u0928 \u0915\u093e \u0914\u0938\u0924 \u0926\u093f\u0916\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948 Day14 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0939\u0930 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902\u0964<br><br>\n\n<b>Pause and Ponder - \u092a\u0947\u091c 218 + 221:<\/b><br>\nQ4 \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u091c\u0902\u0924\u0941 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902? - \u0915\u0908 \u091c\u0932 \u0927\u093e\u0930\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0928\u0937\u094d\u091f \u092f\u093e \u0916\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0926\u0930 \u0915\u092e \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915 Table 11.4 \u092e\u091b\u0932\u0940 100s-1000s \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915 5000-50000 vs \u091b\u093f\u092a\u0915\u0932\u0940 2-20 \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 1-15\u0964<br>\nQ5 \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0940 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0935\u093f\u0927\u093f \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924? \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0905\u0902\u0921\u093e\/\u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0938\u0930\u0940\u0938\u0943\u092a \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 \u0938\u094d\u0924\u0928\u0927\u093e\u0930\u0940\u0964<br>\nQ11 \u0915\u0908 \u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u091c\u0928\u094d\u092e \u0915\u0947 \u0924\u0941\u0930\u0902\u0924 \u092c\u093e\u0926 \u091a\u0932 \u092f\u093e \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0922\u0942\u0902\u0922 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0932\u0902\u092c\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0924\u0915 \u0935\u092f\u0938\u094d\u0915\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u092a\u0942\u0930\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930\u0964 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092a\u094d\u0930\u091c\u093e\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0915\u0941\u091b \u092b\u093e\u092f\u0926\u0947 \u0928\u0941\u0915\u0938\u093e\u0928 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?<br>\n\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: \u092b\u093e\u092f\u0926\u093e - \u0932\u0902\u092c\u093e \u092c\u091a\u092a\u0928 \u0938\u0940\u0916\u0928\u0947 \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u092d\u093e\u0937\u093e \u0938\u0902\u0938\u094d\u0915\u0943\u0924\u093f \u0938\u093e\u092e\u093e\u091c\u093f\u0915 \u0915\u094c\u0936\u0932 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u092f \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0928\u0941\u0915\u0938\u093e\u0928 - \u092e\u093e\u0924\u093e-\u092a\u093f\u0924\u093e \u092a\u0930 \u0932\u0902\u092c\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0924\u0915 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930\u0924\u093e \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u0938\u092e\u092f \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f \u0936\u093f\u0936\u0941 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941 \u091c\u094b\u0916\u093f\u092e \u092f\u0926\u093f \u0926\u0947\u0916\u092d\u093e\u0932 \u0928 \u0939\u094b\u0964 \u092f\u0939 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u0915\u0940 \u091c\u091f\u093f\u0932 \u0938\u093e\u092e\u093e\u091c\u093f\u0915 \u092c\u0941\u0926\u094d\u0927\u093f\u092e\u0924\u094d\u0924\u093e \u0915\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0939\u0948\u0964<br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"e11-5\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#004d40;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\u2705 \u092d\u093e\u0917 5\/5 - \u0938\u093e\u0930 + \u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u0935\u0940\u0930 \u091f\u094d\u0930\u093f\u0915<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #b71c1c;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>At a Glance \u0938\u093e\u0930 - \u092a\u0947\u091c 224:<\/b><br>\n- \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u091c\u093f\u0938\u0915\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u091c\u0940\u0935 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0928\u090f \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0928\u093f\u0930\u0902\u0924\u0930\u0924\u093e \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0939\u0938\u094d\u0924\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924\u0964<br>\n- \u0926\u094b \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915\u0964<br>\n- \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u0905\u0932\u0917-\u0905\u0932\u0917 \u0924\u0930\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928\u0964<br>\n- \u092b\u0942\u0932 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0905\u0902\u0917 \u0928\u0930 \u092a\u0941\u0902\u0915\u0947\u0938\u0930 \u092e\u093e\u0926\u093e \u0938\u094d\u0924\u094d\u0930\u0940\u0915\u0947\u0938\u0930\u0964<br>\n- \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u094b\u0936 \u0938\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u0924\u0915 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u0938\u094d\u0935- \u092f\u093e \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947\u0964<br>\n- \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0928\u0932\u093f\u0915\u093e \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921 \u0924\u0915 \u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u091c\u0939\u093e\u0901 \u0938\u0902\u0932\u092f\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0915\u0930 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u092c\u0928\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921 \u092c\u0940\u091c \u092c\u0928\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092b\u0932 \u092c\u0928\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br>\n- \u092e\u0928\u0941\u0937\u094d\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0937\u0923 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092c\u0928\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0935\u0943\u0937\u0923 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0936\u092f \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u094d\u091f\u0947\u091f \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0917\u094d\u0930\u0902\u0925\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0928\u0930 \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928 \u092c\u0928\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<br>\n- \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0926\u093e \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928 \u092c\u0928\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0932\u0917\u092d\u0917 14\u0935\u0947\u0902 \u0926\u093f\u0928 \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br>\n- \u091c\u0928\u094d\u092e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0902\u0921\u094b\u092e \u0917\u094b\u0932\u093f\u092f\u093e\u0901 IUDs Copper-T \u0906\u0926\u093f \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964<br>\n- \u092f\u0926\u093f \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0932\u0917\u092d\u0917 \u0928\u094c \u092e\u0939\u0940\u0928\u0947 \u091a\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u092e\u093e\u0901 \u0915\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u093e \u0938\u092e\u0930\u094d\u0925\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u0908 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<br>\n- \u092e\u093e\u0901 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u091a\u093f\u0924 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u091c\u093e\u0902\u091a \u0906\u0930\u093e\u092e \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0914\u0930 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u093e \u0938\u092e\u0930\u094d\u0925\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u093e\u0928\u093f\u0915\u093e\u0930\u0915 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u0928\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948\u0964<br><br>\n\n<div style=\"background:#fff9c4;border:3px solid #fbc02d;padding:10px;border-radius:10px;text-align:center;font-weight:bold;\">\n\u2705 Chapter 11 \u0938\u093e\u0930\u093e Exercise \u0936\u0941\u0926\u094d\u0927 \u0916\u0924\u094d\u092e - 13 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f + 3 Pause Ponder = 16 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u091b\u0942\u091f\u093e<br><br>\n\u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u0935\u0940\u0930 \u091f\u094d\u0930\u093f\u0915 Chapter 11<br>\n\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923: \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0909\u0938\u0940 \u092b\u0942\u0932\/\u092a\u094c\u0927\u0947 \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u094b\u0936 \u0939\u091f\u093e\u0928\u093e \u092c\u0948\u0917\u093f\u0902\u0917 \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924<br>\n\u0915\u094d\u0930\u092e: \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u2192 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u0923 \u2192 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u2192 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c<br>\n\u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u0924\u0947\u091c, \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 46\u219223 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e 2\u00b2\u00b3=83 \u0932\u093e\u0916<br>\n\u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915 \u092e\u091b\u0932\u0940 5000-50000 \u0915\u092e \u092c\u091a\u0947, \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u091b\u093f\u092a\u0915\u0932\u0940 \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 2-20 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u092c\u091a\u0947<br>\n\u091f\u092e\u093e\u091f\u0930 \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092a\u092a\u0940\u0924\u093e \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0905\u0932\u0917 \u092a\u0947\u0921\u093c<br>\n\u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u091a\u0915\u094d\u0930 21-35 \u0926\u093f\u0928 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 28 Day1-5 \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e Day14 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 Day15-28 \u092e\u094b\u091f\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0930\u0941\u0915\u0924\u093e<br>\n\u0932\u093f\u0902\u0917 \u092a\u093f\u0924\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 XX XY \u092e\u093e\u0901 \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e X<br>\n\u092a\u0915\u094d\u0915\u093e 3 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0907\u0938\u0940 \u0938\u0947 \u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u0935\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902\n<\/div>\n\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n<div style=\"background:#b71c1c;padding:12px;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center;\">\n<button type=\"button\" id=\"e11p\" style=\"background:#ffcc00;color:#000;border:3px solid #fff;border-radius:30px;padding:10px 22px;font-weight:bold;cursor:pointer;min-width:100px;\">&larr; \u092a\u0940\u091b\u0947<\/button>\n<span id=\"e11i\" style=\"background:#fff;color:#b71c1c;padding:8px 20px;border-radius:20px;font-weight:bold;\">1 \/ 5<\/span>\n<button type=\"button\" id=\"e11n\" style=\"background:#00e676;color:#000;border:3px solid #fff;border-radius:30px;padding:10px 22px;font-weight:bold;cursor:pointer;min-width:100px;\">\u0906\u0917\u0947 &rarr;<\/button>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<script>\n(function(){\nvar c=1,t=5;\nfunction s(n){\nfor(var i=1;i<=t;i++){\nvar el=document.getElementById('e11-'+i);\nif(el)el.style.display=(i===n?'block':'none');\n}\ndocument.getElementById('e11i').textContent=n+' \/ '+t;\nc=n;\n}\ndocument.getElementById('e11n').onclick=function(){var n=c+1;if(n>t)n=1;s(n);};\ndocument.getElementById('e11p').onclick=function(){var n=c-1;if(n<1)n=t;s(n);};\n})();\n<\/script><\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-862-3\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-862-3-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-862-3-0-0\" class=\"widget_text so-panel widget widget_custom_html panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"3\" ><div class=\"textwidget custom-html-widget\"><div id=\"AG11\" style=\"max-width:860px;margin:12px auto;border:4px solid #0d47a1;border-radius:14px;background:#e3f2fd;font-family:'Noto Sans Devanagari',Arial,sans-serif;overflow:hidden;\">\n<div style=\"background:#0d47a1;padding:10px;text-align:center;\"><span style=\"background:#fff;color:#0d47a1;padding:7px 20px;border-radius:20px;font-weight:bold;font-size:14px;\">\u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u0935\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f - Chapter 11 - 25 MCQ - \u092b\u093e\u0907\u0932 4 \u0936\u0941\u0926\u094d\u0927<\/span><\/div>\n\n<div style=\"padding:10px 12px;\">\n<div id=\"ag11-1\" style=\"display:block;\"><div style=\"background:#b71c1c;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udd34 \u092d\u093e\u0917 1\/5 - Q1-Q5<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #0d47a1;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>Q1. \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0947 \u092a\u0940\u091b\u0947 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948?<\/b><br>\nA) \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 B) \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 C) \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 D) \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: B) \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 Mitosis - 2 \u092a\u0941\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u091c\u0928\u0915 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u0924\u0947\u091c \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940<\/b><br>\n\u091f\u094d\u0930\u093f\u0915: \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 = \u0938\u092e\u093e\u0928 = \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 = \u0924\u0947\u091c\u0964<br><br>\n\n<b>Q2. \u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u0941\u0923\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 \u0926\u094b\u0917\u0941\u0928\u093e \u0928 \u0939\u094b \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e?<\/b><br>\nA) \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 B) \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 Meiosis C) \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 D) \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: B) \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 46\u219223 \u0906\u0927\u093e - \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0924\u094b \u0939\u0930 \u092a\u0940\u0922\u093c\u0940 \u0926\u094b\u0917\u0941\u0928\u093e<\/b><br><br>\n\n<b>Q3. \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0947\u0902 23 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0947 \u0915\u093f\u0924\u0928\u0947 \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0938\u0902\u092d\u0935? [\u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u0935\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0942\u091b\u093e]<\/b><br>\nA) 8 B) 83,88,608 C) 46 D) 100<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: B) 2\u00b2\u00b3 = 83,88,608 \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 - 3 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0947 8 =2\u00b3<\/b><br>\n\u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f 11.4 Fig 11.9 \u0939\u0930\u093e \u0928\u0940\u0932\u093e \u0932\u093e\u0932 \u092e\u094b\u0924\u0940 - \u092f\u093e\u0926\u0943\u091a\u094d\u091b\u093f\u0915 \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u0923 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u0928\u0964<br><br>\n\n<b>Q4. \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u0915\u0947 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923?<\/b><br>\nA) \u0906\u0932\u0942 \u0905\u0926\u0930\u0915 \u092e\u0928\u0940 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0902\u091f \u0917\u0928\u094d\u0928\u093e \u092c\u094d\u0930\u093e\u092f\u094b\u092b\u093f\u0932\u092e B) \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092c\u0940\u091c C) \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092b\u0932 D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u0906\u0932\u0942 \u0905\u0926\u0930\u0915 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0917\u0924 \u0924\u0928\u0947 \u092c\u093f\u0928\u093e \u092c\u0940\u091c, \u092e\u0928\u0940 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0902\u091f \u0924\u0928\u093e \u0917\u0928\u094d\u0928\u093e \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917, \u092c\u094d\u0930\u093e\u092f\u094b\u092b\u093f\u0932\u092e Fig11.1 \u092a\u0924\u094d\u0924\u0940 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 - \u0935\u0928\u0938\u094d\u092a\u0924\u093f \u092d\u093e\u0917\u094b\u0902 \u0938\u0947 = \u0915\u093e\u092f\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0935\u0930\u094d\u0927\u0928 \u090f\u0915\u0932 \u091c\u0928\u0915 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0938\u092e\u093e\u0928<\/b><br><br>\n\n<b>Q5. \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094b\u0923 \u0915\u093f\u0924\u0928\u093e?<\/b><br>\nA) 45-60\u00b0 \u0906\u0927\u0940 \u0932\u0902\u092c\u093e\u0908 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u094b\u0921\u094d\u0938 \u0907\u0902\u091f\u0930\u0928\u094b\u0921\u094d\u0938 \u0917\u093f\u0928\u0928\u093e B) 90\u00b0 C) 0\u00b0 D) 180\u00b0<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u0938\u0941\u092c\u0939 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0928\u093f\u091a\u0932\u0947 \u0906\u0927\u0947 \u0938\u0947 \u092a\u0924\u094d\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0939\u091f\u093e\u0928\u093e \u0916\u093e\u0926 \u092e\u093f\u0932\u093e\u0915\u0930 45-60\u00b0 Fig11.2 \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u092a\u093e\u0928\u0940<\/b><br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"ag11-2\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#1565c0;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udd35 \u092d\u093e\u0917 2\/5 - Q6-Q10<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #0d47a1;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>Q6. \u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?<\/b><br>\nA) \u091c\u0921\u093c \u0935\u093e\u0932\u093e \u092a\u094c\u0927\u093e A \u091c\u0902\u0917\u0932\u0940 \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c \u091a\u0940\u0930\u093e B \u092a\u0940\u0932\u093e \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c \u092b\u093f\u091f \u0915\u092a\u0921\u093c\u0947 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u093e\u0935 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0936\u093e\u0916\u093e \u0915\u093e\u091f\u0928\u093e B) \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0915\u093e\u091f\u0928\u093e C) \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0926\u092c\u093e\u0928\u093e D) \u0915\u0941\u091b \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) Fig11.3 - \u0909\u091a\u094d\u091a \u0909\u092a\u091c \u092b\u0932<\/b><br><br>\n\n<b>Q7. \u0932\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u0924\u0928\u0947 \u0926\u093f\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0921\u093c\u0947\u0902?<\/b><br>\nA) 10-15 \u0926\u093f\u0928 B) 1 \u0926\u093f\u0928 C) 100 \u0926\u093f\u0928 D) 0 \u0926\u093f\u0928<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u0928\u0940\u0902\u092c\u0942 \u0932\u091a\u0940\u0932\u0940 \u092a\u0924\u0932\u0940 \u091f\u0939\u0928\u0940 \u092e\u0927\u094d\u092f \u092d\u093e\u0917 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0938\u0924\u0939 \u0928\u0940\u091a\u0947 \u0926\u092c\u093e\u0928\u093e Fig11.4 \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u092a\u093e\u0928\u0940 10-15 \u0926\u093f\u0928 \u091c\u0921\u093c\u0947\u0902 \u092e\u0942\u0932 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0938\u0947 \u0915\u093e\u091f \u0928\u092f\u093e \u092a\u094c\u0927\u093e<\/b><br><br>\n\n<b>Q8. \u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930 \u0938\u0947 \u0915\u093f\u0938 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u0930\u093e\u0902\u0924\u093f?<\/b><br>\nA) \u0915\u0947\u0932\u093e \u0936\u0942\u091f \u091f\u093f\u092a \u090f\u092a\u093f\u0915\u0932 \u092e\u0947\u0930\u093f\u0938\u094d\u091f\u0947\u092e \u0935\u093e\u092f\u0930\u0938 \u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0909\u092a\u091c B) \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 C) \u091a\u093e\u0935\u0932 D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) KVK ICAR \u0915\u093f\u0938\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0915\u094c\u0936\u0932 \u0906\u092f \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u093e - \u0905\u0932\u0948\u0902\u0917\u093f\u0915<\/b><br><br>\n\n<b>Q9. \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928?<\/b><br>\nA) \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u0917\u094b\u0932 \u0909\u092d\u093e\u0930 \u091c\u0928\u0915 \u0938\u0947 Fig11.6 B) \u092c\u0940\u091c C) \u092b\u0932 D) \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u091a\u0940\u0928\u0940 \u0918\u094b\u0932 1g 10mL 20mL \u092a\u0930\u0916\u0928\u0932\u0940 \u091a\u0941\u091f\u0915\u0940 \u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u0930\u0942\u0908 \u092a\u094d\u0932\u0917 \u0917\u0930\u094d\u092e \u091c\u0917\u0939 1-2 \u0918\u0902\u091f\u0947 \u0938\u094d\u0932\u093e\u0907\u0921 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932 \u091c\u0928\u0915 \u0938\u0947 \u0928\u093f\u0915\u0932\u0924\u093e<\/b><br><br>\n\n<b>Q10. \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928?<\/b><br>\nA) \u091c\u0928\u0915 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092a\u0930 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092c\u093e\u0930-\u092c\u093e\u0930 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u091b\u094b\u091f\u093e \u0909\u092d\u093e\u0930 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932 \u092c\u0921\u093c\u093e \u0939\u094b\u0915\u0930 \u0905\u0932\u0917 \u0938\u094d\u0935\u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 Fig11.7 \u090f\u0915 \u0939\u0940 \u0938\u092e\u092f \u0915\u0908 \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932 B) \u092c\u0940\u091c C) \u092b\u0932 D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A)<\/b><br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"ag11-3\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#2e7d32;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udfe2 \u092d\u093e\u0917 3\/5 - Q11-Q15<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #0d47a1;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>Q11. \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0915\u0939\u093e\u0901 \u092c\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0915\u093f\u0924\u0928\u0947?<\/b><br>\nA) \u0925\u0948\u0932\u0940 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e Fig11.8a \u0930\u093e\u0907\u091c\u094b\u092a\u0938 Sac Spores \u092f\u093e \u0932\u0902\u092c\u0940 \u0939\u093e\u0907\u092b\u0940 \u092b\u0942\u0932\u0940 \u092a\u0941\u091f\u093f\u0915\u093e Fig11.8b \u090f\u0938\u094d\u092a\u0930\u091c\u093f\u0932\u0938 Hyphae \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u0939\u0932\u094d\u0915\u0947 \u090f\u0915\u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u0940\u092f \u0939\u0935\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0924\u0948\u0930\u0924\u0947 \u0928\u092e\u0940 \u092a\u094b\u0937\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u093f\u0924 B) \u090f\u0915 C) \u0926\u094b D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u0930\u094b\u091f\u0940 \u0928\u092e \u0915\u0915\u094d\u0937 25-35\u00b0C \u0917\u0930\u094d\u092e \u0905\u0902\u0927\u0947\u0930\u093e 3 \u0926\u093f\u0928 \u0939\u0935\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0928\u092e \u0930\u094b\u091f\u0940 \u092a\u0930 \u091c\u092e\u0947 \u0924\u0947\u091c\u0940 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 - \u0915\u092e \u0924\u093e\u092a\u092e\u093e\u0928 \u0927\u0940\u092e\u093e \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0930\u0947\u092b\u094d\u0930\u093f\u091c\u0930\u0947\u091f\u0930 \u092d\u094b\u091c\u0928 1-2 \u0926\u093f\u0928 \u0938\u0947 \u0938\u093e\u0932 \u092d\u0930 \u092b\u0932 \u0938\u092c\u094d\u091c\u0940 \u0921\u0947\u092f\u0930\u0940 - 100 \u0938\u093e\u0932 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0930\u0947\u092b\u094d\u0930\u093f\u091c\u0930\u0947\u091f\u0930 \u0928\u0939\u0940\u0902<\/b><br><br>\n\n<b>Q12. \u092b\u0942\u0932 \u0915\u0947 \u092d\u093e\u0917?<\/b><br>\nA) Sepal \u0939\u0930\u093e \u092c\u093e\u0939\u0930\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0937\u093e Petal \u0930\u0902\u0917\u0940\u0928 Stamen \u0928\u0930 Anther Filament Pistil \u092e\u093e\u0926\u093e Stigma Style Ovary Fig11.10 L.S. B) \u0915\u0947\u0935\u0932 Sepal C) \u0915\u0947\u0935\u0932 Petal D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A)<\/b><br><br>\n\n<b>Q13. \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930?<\/b><br>\nA) \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u094b\u0936 \u0938\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u0924\u0915 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 - \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0909\u0938\u0940 \u092b\u0942\u0932\/\u092a\u094c\u0927\u0947 \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947 Fig11.13 B) \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0938\u094d\u0935 C) \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092a\u0930 D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0928 \u0939\u094b \u0924\u094b \u092b\u0932 \u092c\u0940\u091c \u0928\u0939\u0940\u0902<\/b><br><br>\n\n<b>Q14. \u0939\u0935\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947?<\/b><br>\nA) \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u092e\u0915\u094d\u0915\u093e \u091a\u093e\u0935\u0932 \u0939\u0932\u094d\u0915\u0947 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e 5-10 \u0932\u093e\u0916 \u092a\u0930\u093e\u0917 50-200 \u092c\u0940\u091c \u0932\u0902\u092c\u0940 \u092a\u0902\u0916\u0926\u093e\u0930 \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 \u092b\u0902\u0938\u093e\u0928\u0947 B) \u0938\u0942\u0930\u091c\u092e\u0941\u0916\u0940 C) \u0917\u0941\u0921\u093c\u0939\u0932 D) \u0917\u0947\u0902\u0926\u093e<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) Table11.3 - \u0905\u0915\u0941\u0936\u0932 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u092a\u0930\u093e\u0917<\/b><br><br>\n\n<b>Q15. \u0915\u0940\u091f \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0935\u093e\u0932\u0947?<\/b><br>\nA) \u0938\u0942\u0930\u091c\u092e\u0941\u0916\u0940 \u0917\u0941\u0921\u093c\u0939\u0932 \u0917\u0947\u0902\u0926\u093e \u092e\u0927\u0941\u092e\u0915\u094d\u0916\u0940 \u0924\u093f\u0924\u0932\u0940 \u091a\u092e\u0915\u0940\u0932\u0947 \u0930\u0902\u0917\u0940\u0928 \u092e\u0915\u0930\u0902\u0926 \u0938\u0941\u0917\u0902\u0927 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u091a\u093f\u092a\u091a\u093f\u092a\u0947 \u0915\u093e\u0902\u091f\u0947\u0926\u093e\u0930 \u092a\u0930\u093e\u0917 20-40 \u0939\u091c\u093e\u0930 \u092a\u0930\u093e\u0917 800-1000 \u092c\u0940\u091c \u0915\u0941\u0936\u0932 \u091a\u093f\u092a\u091a\u093f\u092a\u093e \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930 B) \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 C) \u091a\u093e\u0935\u0932 D) \u092e\u0915\u094d\u0915\u093e<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 \u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0915\u094b\u0930\u0932 \u091f\u094d\u0930\u0940 \u0917\u0941\u0921\u093c\u0939\u0932 Indian white-eye sunbirds, \u092a\u093e\u0928\u0940 Vallisneria Hydrilla \u0927\u093e\u0930\u093e\u090f\u0901<\/b><br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"ag11-4\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#ef6c00;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\ud83d\udfe0 \u092d\u093e\u0917 4\/5 - Q16-Q20<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #0d47a1;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:1.9;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>Q16. \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0915\u094d\u092f\u093e \u092c\u0928\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/b><br>\nA) \u092a\u0930\u093e\u0917 \u0928\u0932\u093f\u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e \u0938\u0947 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921 \u0905\u0902\u0921 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0938\u0902\u0932\u092f\u0928 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c\u2192\u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f\u2192\u092b\u0932 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0902\u0921\u2192\u092c\u0940\u091c Fig11.14 Fig11.15 \u0939\u0935\u093e \u092a\u093e\u0928\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930 \u092b\u0948\u0932\u093e\u0935 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0939\u0935\u093e \u0924\u093e\u092a\u092e\u093e\u0928 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0930\u0923 \u0928\u092f\u093e \u092a\u094c\u0927\u093e \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e B) \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092b\u0932 C) \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092c\u0940\u091c D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A)<\/b><br><br>\n\n<b>Q17. \u092e\u0926\u093e\u0930 \u0921\u0902\u0921\u0947\u0932\u093f\u092f\u0928 \u092c\u0940\u091c \u092b\u0948\u0932\u093e\u0935?<\/b><br>\nA) \u0939\u0935\u093e \u0939\u0932\u094d\u0915\u0947 \u0930\u094b\u090f\u0901\u0926\u093e\u0930 Fig11.16 B) \u092a\u093e\u0928\u0940 C) \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930 D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A)<\/b><br><br>\n\n<b>Q18. \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u091c\u0902\u0924\u0941?<\/b><br>\nA) \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915 \u0905\u0927\u093f\u0915\u093e\u0902\u0936 \u092e\u091b\u0932\u0940 \u092e\u093e\u0926\u093e \u0905\u0902\u0921\u0947 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0930 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0908 \u091c\u0932 \u0927\u093e\u0930\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0928\u0937\u094d\u091f \u0916\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 Table11.4 B) \u0938\u0930\u0940\u0938\u0943\u092a C) \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 D) \u0938\u094d\u0924\u0928\u0927\u093e\u0930\u0940<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u092e\u091b\u0932\u0940 100s-1000s \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915 5000-50000 \u090f\u0915 \u092c\u093e\u0930 \u0915\u092e \u092c\u091a\u0947<\/b><br><br>\n\n<b>Q19. \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0914\u0930 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e?<\/b><br>\nA) \u0938\u0930\u0940\u0938\u0943\u092a \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 \u0938\u094d\u0924\u0928\u0927\u093e\u0930\u0940 \u092e\u093e\u0926\u093e \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0905\u0902\u0926\u0930 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0905\u0902\u0921\u093e\/\u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u091b\u093f\u092a\u0915\u0932\u0940 2-20 \u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 1-15 \u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0909\u091a\u094d\u091a B) \u092e\u091b\u0932\u0940 C) \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915 D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u092f\u094b\u0915 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f - \u092e\u091b\u0932\u0940 \u0909\u092d\u092f\u091a\u0930 \u0915\u0940\u091f \u0915\u0908 \u0938\u094c \u0939\u091c\u093e\u0930 \u092f\u094b\u0915 \u092c\u0938 \u0932\u093e\u0930\u094d\u0935\u093e \u0938\u0921\u093c\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0916\u093e\u0926 \u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u0915\u091a\u0930\u093e \u0916\u093e\u0915\u0930 \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u092e\u0927\u094d\u092f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0940 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u091a\u0930\u0923 \u0930\u0942\u092a\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 \u0935\u092f\u0938\u094d\u0915 \u0924\u093f\u0924\u0932\u0940 Fig11.17 \u0905\u0902\u0921\u093e \u0932\u093e\u0930\u094d\u0935\u093e \u092a\u094d\u092f\u0942\u092a\u093e \u0935\u092f\u0938\u094d\u0915 \u0909\u0926\u094d\u092d\u0935 \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915, \u0938\u0930\u0940\u0938\u0943\u092a \u092a\u0915\u094d\u0937\u0940 \u0939\u0930 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u092a\u094d\u0924 \u092f\u094b\u0915 \u092f\u0941\u0935\u093e \u0924\u0915 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u0938\u094d\u0924\u0928\u0927\u093e\u0930\u0940 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u092e\u093e\u0926\u093e \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0905\u0902\u0926\u0930<\/b><br><br>\n\n<b>Q20. \u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902?<\/b><br>\nA) \u0915\u0908 \u0928\u0937\u094d\u091f \u0916\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0926\u0930 \u0915\u092e \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0905\u0927\u093f\u0915 B) \u0915\u092e C) \u0938\u092e\u093e\u0928 D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924<\/b><br>\n\n<\/div><\/div>\n\n<div id=\"ag11-5\" style=\"display:none;\"><div style=\"background:#004d40;color:#fff;padding:6px 14px;border-radius:20px;font-size:13px;font-weight:bold;display:inline-block;margin-bottom:8px;\">\u2705 \u092d\u093e\u0917 5\/5 - Q21-Q25 + \u091f\u094d\u0930\u093f\u0915<\/div><div style=\"background:#fff;border:1.5px solid #0d47a1;border-radius:10px;padding:12px;font-size:14px;line-height:2;height:580px;overflow-y:auto;\">\n\n<b>Q21. \u0928\u0930 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0926\u093e \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915 \u0905\u0902\u0924\u0930 Table11.5?<\/b><br>\nA) \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u091b\u094b\u091f\u093e \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939\u093f\u0924 \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0917\u0924\u093f\u0936\u0940\u0932 \u0905\u0902\u0921\u093e \u092c\u0921\u093c\u093e \u0915\u0941\u091b \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0917\u0924\u093f\u0939\u0940\u0928 \u0905\u0938\u092e\u092e\u093f\u0924\u0924\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915\u093e\u0902\u0936 \u091c\u0902\u0924\u0941\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 B) \u0938\u092e\u093e\u0928 C) \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u092c\u0921\u093c\u0947 D) \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u091b\u094b\u091f\u0947<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0915\u091c\u0928\u0928 Gametogenesis \u0935\u0943\u0937\u0923 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 46\u219223 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c 46 \u0938\u092e\u093e\u0928<\/b><br><br>\n\n<b>Q22. \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u0923?<\/b><br>\nA) \u091c\u0928\u094d\u092e \u092a\u0930 \u0932\u0921\u093c\u0915\u0940 \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u0905\u092a\u0930\u093f\u092a\u0915\u094d\u0935 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u092f\u094c\u0935\u0928 \u0938\u0947 \u0939\u0930 \u092e\u0939\u0940\u0928\u0947 \u090f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u092a\u0915\u094d\u0935 \u0905\u0902\u0921\u093e \u0905\u0902\u0921\u093e\u0936\u092f \u0938\u0947 Ovulation \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u092e\u094b\u091f\u0940 \u0905\u0902\u0921\u093e \u0921\u093f\u0902\u092c\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u0940 \u0938\u0902\u092d\u094b\u0917 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092f\u094b\u0928\u093f \u0924\u0948\u0930\u0924\u0947 \u0921\u093f\u0902\u092c\u0935\u093e\u0939\u093f\u0928\u0940 \u0905\u0902\u0921\u0947 \u0938\u0947 \u092e\u093f\u0932\u0947 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c Fig11.20 \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u092e\u094b\u091f\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0938\u092e\u0943\u0926\u094d\u0927 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e\u0928\u091c \u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u0928 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u0905\u0902\u0926\u0930\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0930\u0924 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u0923 Implantation \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 B) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902 C) \u0924\u0941\u0930\u0902\u0924 D) \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) IVF \u0905\u0902\u0921\u093e \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092e\u093e\u0926\u093e \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092c\u093e\u0939\u0930 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e \u0921\u093f\u0936 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u093f\u0924 \u0905\u0902\u0921\u093e \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0936\u092f \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u0923 \u091f\u0947\u0938\u094d\u091f \u091f\u094d\u092f\u0942\u092c \u092c\u0947\u092c\u0940 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930 \u0921\u093f\u0936 \u092e\u0947\u0902 1978 \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e \u0938\u0941\u092d\u093e\u0937 \u092e\u0941\u0916\u094b\u092a\u093e\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f \u092a\u0939\u0932\u0940 \u0915\u0928\u0941\u092a\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0905\u0917\u094d\u0930\u0935\u093e\u0932 \u0926\u0941\u0930\u094d\u0917\u093e<\/b><br><br>\n\n<b>Q23. \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0915\u093f\u0924\u0928\u0947 \u0926\u093f\u0928 \u0914\u0930 \u091a\u0930\u0923?<\/b><br>\nA) 21-35 \u0926\u093f\u0928 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 28 Day1-5 \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e \u091d\u0921\u093c\u0928\u093e Day6-14 \u092a\u0930\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0905\u0902\u0921\u093e \u092a\u0930\u093f\u092a\u0915\u094d\u0935 Day14 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 Day15-28 \u092e\u094b\u091f\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0935\u093e\u0939\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0938\u092e\u0943\u0926\u094d\u0927 \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0924\u094b 28 \u091f\u0942\u091f\u0928\u093e \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0926\u094b\u0939\u0930\u093e\u0924\u093e Fig11.21 \u092f\u094c\u0935\u0928 10-14 \u0938\u0947 \u0930\u091c\u094b\u0928\u093f\u0935\u0943\u0924\u094d\u0924\u093f 50 \u0924\u0915 B) 1 \u0926\u093f\u0928 C) 100 \u0926\u093f\u0928 D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u0928\u093f\u0937\u0947\u091a\u0928 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0924\u094b \u090f\u0915 \u0926\u093f\u0928 \u091c\u0940\u0935\u093f\u0924 \u0928\u0937\u094d\u091f \u092a\u0930\u0924 \u0930\u0915\u094d\u0924 \u092f\u094b\u0928\u093f \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e 3-7 \u0926\u093f\u0928, \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0930\u0941\u0915\u0924\u093e \u092a\u0930\u0924 \u092c\u0928\u0940 \u0930\u0939\u0924\u0940<\/b><br><br>\n\n<b>Q24. \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u093e \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0915\u094c\u0928 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/b><br>\nA) \u092a\u093f\u0924\u093e - \u092e\u093e\u0901 XX \u092a\u093f\u0924\u093e XY \u092e\u093e\u0901 \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e X \u0926\u0947\u0924\u0940 \u092a\u093f\u0924\u093e X\u2192XX Female Y\u2192XY Male \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u092a\u093f\u0924\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 B) \u092e\u093e\u0901 C) \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 D) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u0938\u094d\u0935\u091a\u094d\u091b\u0924\u093e - \u092c\u093e\u092f\u094b\u0921\u093f\u0917\u094d\u0930\u0947\u0921\u0947\u092c\u0932 \u092a\u0948\u0921 \u091f\u0948\u092e\u094d\u092a\u094b\u0928 \u092e\u0947\u0902\u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u0941\u0905\u0932 \u0915\u092a \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u0938\u093e\u092b \u0938\u093e\u092c\u0941\u0928 \u092c\u091a\u0947\u0902 \u0939\u093e\u0925 \u0938\u093e\u092c\u0941\u0928 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0916\u092c\u093e\u0930 \u0932\u092a\u0947\u091f \u0915\u0942\u0921\u093c\u0947\u0926\u093e\u0928 \u092b\u094d\u0932\u0936 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092a\u0941\u0928\u0903 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0938\u0942\u0916\u0928\u0947 \u0924\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 4-6 \u0918\u0902\u091f\u0947 \u092c\u0926\u0932\u0928\u093e<\/b><br><br>\n\n<b>Q25. \u091c\u0928\u094d\u092e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u093e\u0901 \u0914\u0930 \u0938\u0930\u094d\u091c\u093f\u0915\u0932?<\/b><br>\nA) \u0915\u0902\u0921\u094b\u092e \u0917\u094b\u0932\u0940 IUD Copper-T Fig11.23 \u0938\u0930\u094d\u091c\u093f\u0915\u0932 Vas deferens \u092a\u0941\u0930\u0941\u0937 Fallopian tube \u092e\u0939\u093f\u0932\u093e \u0905\u0935\u0930\u0941\u0926\u094d\u0927 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u0905\u0902\u0921\u093e \u092e\u093f\u0932 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 Abortion \u092a\u0939\u0932\u0940 \u0924\u093f\u092e\u093e\u0939\u0940 \u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u091b\u094b\u091f\u093e \u0938\u094d\u0935-\u091a\u092f\u0928\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0917\u0930\u094d\u092d\u092a\u093e\u0924 \u0932\u093f\u0902\u0917 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915\u0924\u093e \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u0924 \u0905\u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0938\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0932\u093f\u0902\u0917 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u0923 \u0915\u093e\u0928\u0942\u0928 \u0938\u0916\u094d\u0924\u0940 \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0938\u094d\u0935\u0938\u094d\u0925 \u0926\u0942\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u0940 \u0938\u092e\u093e\u091c CDRI \u0932\u0916\u0928\u090a \u092a\u0939\u0932\u0940 \u0917\u0948\u0930-\u0938\u094d\u091f\u0947\u0930\u093e\u092f\u0921\u0932 \u0917\u0948\u0930-\u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928\u0932 \u092e\u094c\u0916\u093f\u0915 \u0938\u093e\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939\u093f\u0915 \u0917\u094b\u0932\u0940 \u0935\u091c\u0928 \u092e\u0924\u0932\u0940 \u0938\u093f\u0930\u0926\u0930\u094d\u0926 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u093e\u0935 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e\u091c\u0928\u0915 \u092e\u0941\u092b\u094d\u0924 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928 B) \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902 C) \u0915\u0947\u0935\u0932 \u090f\u0915 D) \u0915\u094b\u0908 \u0935\u093f\u0927\u093f \u0928\u0939\u0940\u0902<br>\n<b>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930: A) \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e 9 \u092e\u0939\u0940\u0928\u0947 \u092a\u094b\u0937\u0923 \u091c\u093e\u0902\u091a \u0906\u0930\u093e\u092e \u0939\u093e\u0928\u093f\u0915\u093e\u0930\u0915 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925 \u092c\u091a\u0928\u093e<\/b><br><br>\n\n<div style=\"background:#fff9c4;border:3px solid #fbc02d;padding:10px;border-radius:10px;text-align:center;font-weight:bold;\">\n\u2705 \u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u0935\u0940\u0930 \u091f\u094d\u0930\u093f\u0915 Chapter 11<br><br>\n\u0938\u092e\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0915\u094d\u0932\u094b\u0928 \u0924\u0947\u091c, \u0905\u0930\u094d\u0927\u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u0940 46\u219223 2\u00b2\u00b3=83 \u0932\u093e\u0916 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e<br>\n\u0915\u093e\u092f\u093f\u0915: \u0906\u0932\u0942 \u0905\u0926\u0930\u0915 \u092e\u0928\u0940 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0902\u091f \u0917\u0928\u094d\u0928\u093e \u092c\u094d\u0930\u093e\u092f\u094b\u092b\u093f\u0932\u092e, \u0915\u091f\u093f\u0902\u0917 45-60\u00b0 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092b\u094d\u091f\u093f\u0902\u0917 \u091c\u0902\u0917\u0932\u0940 \u0917\u0941\u0932\u093e\u092c \u0932\u0947\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 10-15 \u0926\u093f\u0928 \u0915\u0947\u0932\u093e \u091f\u093f\u0936\u094d\u092f\u0942 \u0915\u0932\u094d\u091a\u0930<br>\n\u092f\u0940\u0938\u094d\u091f \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u093e \u092e\u0941\u0915\u0941\u0932\u0928 \u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u092c\u0940\u091c\u093e\u0923\u0941 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u0939\u0935\u093e<br>\n\u092b\u0942\u0932 Sepal Petal Stamen Anther Pistil Stigma, \u0938\u094d\u0935-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0909\u0938\u0940 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u092a\u0930-\u092a\u0930\u093e\u0917\u0923 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u092a\u094c\u0927\u0947<br>\n\u0939\u0935\u093e 5-10 \u0932\u093e\u0916 \u092a\u0930\u093e\u0917 50-200 \u092c\u0940\u091c \u0905\u0915\u0941\u0936\u0932 \u0915\u0940\u091f 20-40 \u0939\u091c\u093e\u0930 \u092a\u0930\u093e\u0917 800-1000 \u092c\u0940\u091c \u0915\u0941\u0936\u0932<br>\n\u092c\u093e\u0939\u094d\u092f \u092e\u0947\u0902\u0922\u0915 \u092e\u091b\u0932\u0940 5000-50000 \u0915\u092e \u092c\u091a\u0947 \u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 2-20 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u092c\u091a\u0947 \u092f\u094b\u0915 \u0932\u093e\u0930\u094d\u0935\u093e \u0924\u093f\u0924\u0932\u0940<br>\n\u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u091b\u094b\u091f\u093e \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u0917\u0924\u093f\u0936\u0940\u0932 \u0905\u0902\u0921\u093e \u092c\u0921\u093c\u093e \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0917\u0924\u093f\u0939\u0940\u0928 46\u219223<br>\nDay14 \u0905\u0902\u0921\u094b\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u0917 Day1-5 \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u0927\u0930\u094d\u092e \u0917\u0930\u094d\u092d\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0930\u0941\u0915\u0924\u093e \u0932\u093f\u0902\u0917 \u092a\u093f\u0924\u093e XX XY<br>\nCopper-T Vas deferens Fallopian tube Abortion \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 CDRI \u0938\u093e\u092a\u094d\u0924\u093e\u0939\u093f\u0915 \u0917\u094b\u0932\u0940<br>\n\u091f\u092e\u093e\u091f\u0930 \u0938\u094d\u0935 \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u0938\u094d\u0935 \u092a\u092a\u0940\u0924\u093e \u092a\u0930 \u0905\u0932\u0917 \u092a\u0947\u0921\u093c - \u092a\u0915\u094d\u0915\u093e \u092a\u0942\u091b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902<br>\n\u092a\u0915\u094d\u0915\u093e 4 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0907\u0938\u0940 \u0938\u0947 \u0905\u0917\u094d\u0928\u093f\u0935\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0906\u090f\u0902\u0917\u0947\n<\/div>\n\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n<div style=\"background:#0d47a1;padding:12px;display:flex;justify-content:space-between;align-items:center;\">\n<button type=\"button\" id=\"ag11p\" style=\"background:#ffcc00;color:#000;border:3px solid #fff;border-radius:30px;padding:10px 22px;font-weight:bold;cursor:pointer;min-width:100px;\">&larr; \u092a\u0940\u091b\u0947<\/button>\n<span id=\"ag11i\" style=\"background:#fff;color:#0d47a1;padding:8px 20px;border-radius:20px;font-weight:bold;\">1 \/ 5<\/span>\n<button type=\"button\" id=\"ag11n\" style=\"background:#00e676;color:#000;border:3px solid #fff;border-radius:30px;padding:10px 22px;font-weight:bold;cursor:pointer;min-width:100px;\">\u0906\u0917\u0947 &rarr;<\/button>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<script>\n(function(){\nvar c=1,t=5;\nfunction s(n){\nfor(var i=1;i<=t;i++){\nvar el=document.getElementById('ag11-'+i);\nif(el)el.style.display=(i===n?'block':'none');\n}\ndocument.getElementById('ag11i').textContent=n+' \/ '+t;\nc=n;\n}\ndocument.getElementById('ag11n').onclick=function(){var n=c+1;if(n>t)n=1;s(n);};\ndocument.getElementById('ag11p').onclick=function(){var n=c-1;if(n<1)n=t;s(n);};\n})();\n<\/script><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Chapter 11 &#8211; Reproduction &#8211; \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u092a\u0930\u093f\u091a\u092f &#8211; \u0906\u092a\u0915\u0940 \u092b\u093e\u0907\u0932 \u0938\u0947 \u0936\u0941\u0926\u094d\u0927 \ud83d\udd34 \u092d\u093e\u0917 1\/4 &#8211; \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948 \u092a\u0947\u091c 208 &#8211; Chapter 11 Reproduction: How Life Continues \u0906\u092a\u0928\u0947 \u0938\u0940\u0916\u093e \u0939\u0948 \u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u090f\u0915 \u0939\u0948 \u0935\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0939\u0930 \u091c\u0940\u0935 \u0915\u093e \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u093e\u0932 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 &#8211; \u091c\u0928\u094d\u092e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-862","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-science"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Science &#187; *Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948 &#187; Class-9th - Agniveer Foundation Hub | Pargai Defence &amp; Academic.<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Class 9 Online Classes in Bageshwar with NCERT Textbook based study material, chapter-wise learning, MCQs, assignments and Agniveer Foundation. Complete online learning portal by Pargai Defence &amp; Academic.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Science &#187; *Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948 &#187; Class-9th - Agniveer Foundation Hub | Pargai Defence &amp; Academic.\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Class 9 Online Classes in Bageshwar with NCERT Textbook based study material, chapter-wise learning, MCQs, assignments and Agniveer Foundation. Complete online learning portal by Pargai Defence &amp; Academic.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Class-9th - Agniveer Foundation Hub | Pargai Defence &amp; Academic.\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-04T18:52:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-07T03:22:00+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"33 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/2026\\\/10\\\/04\\\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/2026\\\/10\\\/04\\\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d4ecf71bc91964603da3f31c3b5d0715\"},\"headline\":\"*Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948\",\"datePublished\":\"2026-10-04T18:52:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-07T03:22:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/2026\\\/10\\\/04\\\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\\\/\"},\"wordCount\":41,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Science\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/2026\\\/10\\\/04\\\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/2026\\\/10\\\/04\\\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/2026\\\/10\\\/04\\\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\\\/\",\"name\":\"Science &#187; *Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948 &#187; Class-9th - Agniveer Foundation Hub | Pargai Defence &amp; Academic.\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-10-04T18:52:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-07T03:22:00+00:00\",\"description\":\"Class 9 Online Classes in Bageshwar with NCERT Textbook based study material, chapter-wise learning, MCQs, assignments and Agniveer Foundation. Complete online learning portal by Pargai Defence & Academic.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/2026\\\/10\\\/04\\\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/2026\\\/10\\\/04\\\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/2026\\\/10\\\/04\\\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"*Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/\",\"name\":\"Class-6th - Agniveer Foundation | Pargai Defence & Academic.\",\"description\":\"Class 9th Online Classes in Bageshwar with NCERT Textbook based study material, chapter-wise learning,  MCQs, assignments and Agniveer Foundation. Complete online learning portal by Pargai Defence &amp; Academic.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Agniveer Foundation Class-6th\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/#organization\",\"name\":\"Pargai Defence & Academic.\",\"alternateName\":\"Pargai Institute of Defence Studies.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/cropped-channels4_profile.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/cropped-channels4_profile.jpg\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Pargai Defence & Academic.\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d4ecf71bc91964603da3f31c3b5d0715\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d74d2ed3f17c48067bcb3273bb8f4de11563c441bc3d2855fbb8e5aea27f629f?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d74d2ed3f17c48067bcb3273bb8f4de11563c441bc3d2855fbb8e5aea27f629f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d74d2ed3f17c48067bcb3273bb8f4de11563c441bc3d2855fbb8e5aea27f629f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/academic.pargaidefenceacademy.in\\\/Class-9th\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Science &#187; *Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948 &#187; Class-9th - Agniveer Foundation Hub | Pargai Defence &amp; Academic.","description":"Class 9 Online Classes in Bageshwar with NCERT Textbook based study material, chapter-wise learning, MCQs, assignments and Agniveer Foundation. Complete online learning portal by Pargai Defence & Academic.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Science &#187; *Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948 &#187; Class-9th - Agniveer Foundation Hub | Pargai Defence &amp; Academic.","og_description":"Class 9 Online Classes in Bageshwar with NCERT Textbook based study material, chapter-wise learning, MCQs, assignments and Agniveer Foundation. Complete online learning portal by Pargai Defence & Academic.","og_url":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/","og_site_name":"Class-9th - Agniveer Foundation Hub | Pargai Defence &amp; Academic.","article_published_time":"2026-10-04T18:52:02+00:00","article_modified_time":"2026-10-07T03:22:00+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"33 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/#\/schema\/person\/d4ecf71bc91964603da3f31c3b5d0715"},"headline":"*Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948","datePublished":"2026-10-04T18:52:02+00:00","dateModified":"2026-10-07T03:22:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/"},"wordCount":41,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/#organization"},"articleSection":["Science"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/","url":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/","name":"Science &#187; *Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948 &#187; Class-9th - Agniveer Foundation Hub | Pargai Defence &amp; Academic.","isPartOf":{"@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/#website"},"datePublished":"2026-10-04T18:52:02+00:00","dateModified":"2026-10-07T03:22:00+00:00","description":"Class 9 Online Classes in Bageshwar with NCERT Textbook based study material, chapter-wise learning, MCQs, assignments and Agniveer Foundation. Complete online learning portal by Pargai Defence & Academic.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/2026\/10\/04\/chapter-11-reproduction-how-life-continues\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"*Chapter 11* | Reproduction: How Life Continues | \u091c\u0928\u0928: \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u091a\u0932\u0924\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/#website","url":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/","name":"Class-6th - Agniveer Foundation | Pargai Defence & Academic.","description":"Class 9th Online Classes in Bageshwar with NCERT Textbook based study material, chapter-wise learning,  MCQs, assignments and Agniveer Foundation. Complete online learning portal by Pargai Defence &amp; Academic.","publisher":{"@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/#organization"},"alternateName":"Agniveer Foundation Class-6th","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/#organization","name":"Pargai Defence & Academic.","alternateName":"Pargai Institute of Defence Studies.","url":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/cropped-channels4_profile.jpg","contentUrl":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/cropped-channels4_profile.jpg","width":512,"height":512,"caption":"Pargai Defence & Academic."},"image":{"@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/#\/schema\/person\/d4ecf71bc91964603da3f31c3b5d0715","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d74d2ed3f17c48067bcb3273bb8f4de11563c441bc3d2855fbb8e5aea27f629f?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d74d2ed3f17c48067bcb3273bb8f4de11563c441bc3d2855fbb8e5aea27f629f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d74d2ed3f17c48067bcb3273bb8f4de11563c441bc3d2855fbb8e5aea27f629f?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th"],"url":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=862"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1013,"href":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862\/revisions\/1013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/academic.pargaidefenceacademy.in\/Class-9th\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}